مقدمه
كميسيون زنان شوراي ملي مقاومت سال نوی میلادی را به همه فعالين حقوق بشر و حقوق زنان تبريك مي گويد و آرزو می کند که این سال جدید همراه با پیشرفت های جدید برای جنبش برابری، صلح و دوستی برای ملت های جهان و آزادی برای مردم و زنان ایران باشد.
و اما در ماه پایانی سال ۲۰۱۶، مجمع عمومي ملل متحد شصت و سومین قطعنامه محکومیت نقض حقوق بشر در ايران را در روز ۲۹ آذر ۹۵ به تصویب رساند. این قطعنامه از جمله خواستار رفع تمامی «اشكال تبعيض و نقض حقوق بشر» عليه زنان و اقليتهاي قومي و مذهبي، «رسيدگي به شرايط بد زندانها، پايان دادن به محروميت از دسترسي به درمان پزشكي كافي و خطر مرگ كه زندانيان با آن مواجه هستند» و «آزاد كردن افرادي كه به خاطر استفاده از اين حقوق مشروع، خودسرانه بازداشت شده اند» شد.
خانم مريم رجوي، رئیس جمهور برگزیده مقاومت ایران، به دنبال تصويب اين قطعنامه تصريح كرد كه اين اقدام، احاله پرونده نقض سيستماتيك و وخيم حقوق بشر توسط اين رژيم به شورای امنیت ملل متحد و محاكمه سردمداران آن را ضروري تر مي سازد.
در این ماه همچون ماههای گذشته، زنان ایران به اعتراضات خود ادامه دادند. اين اعتراضات از داخل زندان ها تا دانشگاهها و مقابل مجلس، تا راهپیمایی برای محیط زیست و تا تجمع مادران قيام برای گرامیداشت قربانیان سرکوب و شکستن فضای سکوت و اختناق حاکم امتداد داشت.
از داخل زندان، مريم اكبري منفرد خواهان محاكمه عاملان و آمران قتل عام هاي 67 گرديد. هاجر پیری، در واکنش به یورش وحشیانه به داخل سلولش در زندان مرکزی کرمان شعار «مرگ بر ديكتاتور» سر داد. آتنا دائمي با ارسال نامه ای به بیرون از زندان، اتهامات بي اساس ماموران سپاه را رد کرد و گلرخ ايرايي، در یک نامه سرگشاده مقامات رژیم را در قبال سلامتی همسر زنداني اش که در اعتصاب غذای طولانی می باشد، مسئول دانست.
طي ماه گذشته، باز هم زنان از اجرا در كنسرت موسيقي محروم شدند. دستگیریهای مکرر زنان و مردان جوان به بهانه شركت در جشن هاي خصوصي نيز به منظور حفظ فضای سركوب و فشار ادامه داشت.
همچنین گزارشات تكاندهنده ای از حذف زنان از بازار کار و فقر و محروميت زنانی که مجبورند در فصل سرما همراه با فرزندانشان در گورهاي حفر شده در قبرستانها بخوابند منتشر شد. در ماه پاياني سال مقامات رژیم به رشد ۱۰۰درصدی زنان بیخانمان در تهران اعتراف کردند و آمار جديدي از ازدواج اجباری دختر بچه ها منتشر شد.
شكنجه و مجازات هاي وحشيانه و تحقير آميز
زنداني سياسي شهلا محمدياني، 28ساله، طي 67روز حبس در سلول هاي انفرادي اطلاعات مهاباد تحت بازجويي و شكنجه بود. هيمن محمدياني، برادر اين زنداني گفت ، خواهرش به حدي شكنجه شده كه كتف چپ او قدرتش را از دست داده است.
اتهام شهلا، عضويت در يكي از احزاب كردي و تبليغ عليه نظام عنوان شده است. اتهاماتي كه برادرش آنها را تكذيب كرده و مي گويد، اين اتهام صرفا جهت پرونده سازي عليه او، مطرح گرديده اند.
روز 16آذر، مأموران شهرداری اهواز با حمله به یک زن دستفروش، وی را با شوکر برقي مجروح کردند. فرزند این زن بي دفاع گفت که یک اکیپ 10 نفره از اجرائیات شهرداری که شوکر برقی دستشان بود، به مادر ۷۰ساله اش که جلوی مغازه خودش بساط پهن کرده بود حملهور شدند و با شوکر برقی، او را نقش بر زمین کردند.
زندان
شرايط زندان
ماموران اطلاعاتي روز هشتم آذرماه به سلول مشترک افسانه بایزیدی و هاجر پیری در زندان مركزي كرمان يورش برده و بخشی از وسايل شخصي آنها را همراه بردند.
بنا به گفته یک منبع مطلع از داخل زندان، هاجر پيري که در مقابل فحش و ناسزای مأموران شعار «مرگ بر ديكتاتور» سر داده بود به سلول انفرادي منتقل شد. هاجر پیری ٣٣ ساله از آبان ١٣٨٦ بدون یک روز مرخصی در زندان به سر می برد و به ١٧ سال حبس محکوم می باشد.
وی متهم به هواداری و عضویت در احزاب کُرد اپوزیسیون می باشد ولی در بند جرائم عادی و به همراه زندانیان مواد مخدر و خطرناک نگهداری میشوند.
خانم پیری روز سوم دی علیرغم اعتراض شدید، بعد از ۹ سال تبعید در زندان مرکزی کرمان به زندان تبریز منتقل شد.
سازمان عفو بين الملل در يك كارزار بين المللي در آستانه روز جهاني حقوق بشر خواستار امضای یک طومار برای آزادی شماري از فعالين حقوق بشري مطرح جهان از جمله زن ایرانی کرد، زینب جلالیان شد که از درمان وضعیت بینایی اش محروم می باشد.
عفو بین الملل در این باره نوشت، «زینب جلالیان ۳۴ ساله یک فعال سیاسی بود که برای قدرتمند کردن اقلیت قومی کرد به طور خاص زنان فعالیت می کرد… اکنون زينب از وضعیت وخیم چشمان رنج می برد و به طور مبرم نیازمند عمل جراحی تخصصی می باشد. اما مقامات چنین اجازه ای به او نداده اند. او به کمک ما نیاز دارد.»
سازمان عفو بین الملل با انتشار يك بيانيه اقدام فوري به تاريخ 12دسامبر، (22آذرماه) به بازداشت غیرقانونی و همراه با خشونت آتنا دائمی اشاره كرد و خواستار اقدام براي آزادي وي شد.
آتنا دائمی، روز 29آذر ۹۵ به اتهام «توهين به رهبري و مسوولان» و «نشر اكاذيب»، در دادسرای اوین تفهیم اتهام شد. آتنا در این جلسه با رد اتهامات عنوان شده، تصريح كرد كه شاکی پرونده در همان روز بازداشت، او بوده و بایستی به شکایت وی، رسیدگی می شده است.
لاوین کریمی، زندانی سیاسی که از خونریزی معده رنج می برد، به دلیل امتناع مسئولان زندان همدان از انتقال وی به بیمارستان و مخالفت دادستانی با صدور مرخصی، از روز اول دیماه دست به اعتصاب غذا زد.
این دانشجوی سقزی به دلیل شکنجههای دوران بازجویی دچار مشکلات معده گشته است.
لاوین کریمی، ۲۶ ساله و دانشجوی لیسانس مدیریت، به اتهام همكاري با يكي از احزاب كرد مخالف نظام به سه سال حبس محكوم شده است.
به تصميم دادستاني تهران، در ايام كريسمس و سال نوي ميلادي، زندانی مسيحي مريم نقاش زرگران امكان آزادي مشروط نيافت و در حبس مي ماند. پيش از اين، مريم نقاش زرگران به منظور طی مراحل درمانی، در مرخصی به سر می برد. اما در 16آذر به رغم بيماري قلب، به دستور دادستانی، به اوين بازگشت. مريم نقاش زرگران از ٢٨ تیر سال ٩٢ در زندان بوده است.
عفو بين الملل روز 29آذرماه ۹۵ يك بيانيه اقدام فوري در مورد وضعيت نازنين زاغري در زندان نوشت: «نيروهاي سپاه بر نازنين زاغري فشار گذاشته اند كه بين آمدن دختر دو ساله اش در داخل زندان برای سه روز در هفته و يا امضاي سندي كه مي گويد، خواهان استفاده از حق برخورداري از فرزند در داخل زندان نمي باشد، يكي را انتخاب كند».
اين در حالي است كه در داخل زندان اوين، شرايط مساعدي براي كودكان وجود ندارد. در حال حاضر او صرفا مي تواند در هفته، يك ساعت امكان ملاقات داشته باشد. به گفته عفو بين الملل، «به نظر مي رسد كه مقامات، اين گزينه را در كادر يك اقدام گمراه كننده مطرح نموده باشند تا تبليغات سوء خود را به پيش ببرند».
دستگيري هاي خودسرانه
روز پنجشنبه ۱۸ آذر ماه، دو زن در جريان اعتراض مردم خرمشهر به انتقال آب كارون، بازداشت و به اداره اطلاعات منتقل شدند.
راحیل موسوی ۲۲ ساله، عکاس و خبرنگار در حالي بازداشت شد كه در مسير بازگشت به منزل بود. ماموران به هنگام دستگیری وي، با خشونت قصد گرفتن دوربینش را داشتند كه در اين ميان، دست راست او آسیب دید. آنها به طرز وحشيانه اي وي را وارد خودرو كردند.
دومين بازداشتي، رقیه جعفری ۳۸ ساله، متاهل و دارای ۴ فرزند بود. او از فعالین محیط زیست مي باشد که در جريان اعتراضات، بازداشت شد.
صبح روز هفتم ديماه، طاهره ریاحی دبیر اجتماعی خبرگزاری برنا به اتهام تبلیغ علیه نظام بازداشت شد. (خبرگزاري حكومتي ايلنا – 7دي 1395)
فرمانده سپاه ناحیه چناران از دستگيري جوانان در يك ميهماني خصوصي خبرداد و گفت: «شب گذشته ۹زن و ۱۴ مرد در یک پارتی مختلط در یکی از باغ ویلاهای روستای کاهو دستگیر شدند». وی اضافه كرد كه دستگيرشدگان به همراه پرونده هايشان تحويل مراجع قضايي شهرستان شده اند. (وبسايت حكومتي ركنا – 16آذر 1395)
وی همچنین از دستگيري 18 دختر و پسر در جريان يك ميهماني خصوصي در اين شهر خبرداد. میانگین سنی افراد دستگیرشده، ۱۸ تا ۲۵ سال بود و برای سیر مراحل قانونی به مراجع قضایی تحویل داده شدند. (خبرگزاري حكومتي فارس – 27آذر 1395)
روز جمعه 19آذر، ماموران پلیس مشهد به يك ميهماني خصوصي در طرقبه شانديز يورش برده و 24تن، شامل 16مرد و از جمله 8 زن را بازداشت نمودند. (وبسايت حكومتي ايران آنلاين – 21آذر 1395)
ماموران پلیس امنیت اخلاقی تهران، بیش از ۳۰ دختر و تعدادی پسر را که در يك میهمانی خصوصي در سفرهخانه اي در مرکز تهران حضور داشتند، بازداشت کردند. یک منبع آگاه با تأیید این خبر، میانگین سنی افراد دستگیر شده را ۱۸ تا ۲۵ سال ذکر کرد. (روزنامه حكومتي دنياي اقتصاد – 24آذر 1395)
چهارشنبه 24آذر،۱۲۰زن و مرد در یک کافیشاپ واقع در مرکز تهران دستگير شدند. آنها محل را براي برگزاري يك جشن اجاره كرده بودند. ماموران حكومتي آنها را به زندان بردند. از ادامه فعاليت اين كافي شاپ نيز جلوگيري شده است. (وبسايت حكومتي ركنا – 24آذر 1395)
نيروي انتظامي، در هشت ماهه نخست سال 95، ۲۹۸ زن را به اتهام فعاليت در شبكه هاي اجتماعي، بازداشت كرده است. حسين ساجدي نيا، فرمانده نيروي انتظامي تهران، در اين باره اعلام كرد كه طي اين پروسه هشت ماهه، ۹۸۶متهم مرد و ۲۹۸ متهم زن در رابطه با پرونده هايي كه به موضوعاتي نظير نشر اكاذيب و نيز انتشار صوت و فيلم در اينترنت مرتبط بوده، دستگير شده اند
شامگاه پنج شنبه ۲دی، ماموران پلیس به یک میهمانی خصوصي در منطقه بریم آبادان، يورش بردند و ۲۶ دختر و پسر جوان را که اكثراً دانشجو بودند دستگير نمودند. قاضی پرونده، دستور احضار خانواده جوانان را نيز در اين ميان، صادر نمود. (خبرگزاري حكومتي ايرنا – 3دي 1395)
۴زن و يك مرد به اتهام آنكه «ماساژور» بوده اند، در مشهد بازداشت شدند. معاون دادستان مشهد روز ششم ديماه این خبر را تأیید کرد. (خبرگزاري حكومتي ركنا – 7دي 1395)
نقض حقوق پايه اي
محمد فرهادی، وزیر علوم، تحقیقات و فنآوری یک روز پس از روز دانشجو اعلام کرد که برگزاری اردوهای مختلط در همه دانشگاههای کشور ممنوع است. وي روز 17آذر در مجلس تصريح كرد كه از اين پس در صورت برگزاري اين اردوها، با آنها برخورد خواهد شد. (خبرگزاري ايسنا – 17آذر 1395)
ماموران امنيتي روز جمعه 19آذر 95 در جریان مسابقه فوتبال بین استقلال و تراکتورسازی مانع از ورود یک دختر ۷ ساله به ورزشگاه آزادی شدند. این دختربچه به همراه پدرش از شبستر به تهران آمده بود تا مسابقه فوتبال را از نزدیک تماشا کند. (خبرگزاری حکومتی آنلاین – ۲۰ آذر ۱۳۹۵)
شب پنجم ديماه، از حضور و اجرای يك نوازنده زن به نام «ملانی آوانسیان» بر روی صحنه در کنسرت «پریزاد» ممانعت بعمل آمد. این درحالی بود که تمامی مراحل اداری آن طی و مجوز نيز صادر شده بود. اعضای گروه موسیقی به احترام این زن نوازنده مسیحی، ساز وی را در طول اجرا روی صندلی خالی وی قرار دادند. (خبرگزاري حكومتي فارس – 6دي 1395)
نقض حقوق اقليت هاي مذهبي و قومي
در ماه دسامبر، دو دختر دانشجو به نام هاي منا هوشمند و فریناز مختاری به دليل بهايي بودن، از دانشگاه اخراج و از ادامه تحصيل، منع شدند.
همچنين، فريبا روحاني و امرالله خالقيان، زوج بهايي نیز از سوي ماموران امنيتي هدف يورش قرار گرفته و بازداشت شدند.
عواقب سیاست آپارتاید جنسی
طي ماه دسامبر، آمار قابل توجهي از وخامت وضعيت معيشتي و اجتماعي زنان در رسانه هاي حكومتي ایران منتشر شد.
یکی از گزارشات حاکی از آن بود که در فاصله سالهای 84 تا 94، به طور ميانگين هر سال 50هزار زن از بازار كار خارج شده اند. در سال ۸۴ نرخ مشاركت اقتصادي زنان ۱۷ درصد بوده در مقایسه با نرخ ۶۴.۷ برای مردان. این نرخ در سال ۹۴ برای مردان به ۶۳.۲ و برای زنان به ۱۳.۳ درصد رسیده است.
(خبرگزاري حكومتي مهر – 27آذر 1395)
یک عضو شورای شهر تهران از رشد ۱۰۰درصدی زنان بیخانمان در تهران در فاصله ۶ماه پرده برداشت. بنا به اظهارات وی که بر اساس آمار جمع آوری زنان توسط واحدهای گشت فوریت خدمات اجتماعی شهرداری تهران، صورت گرفته در 6 ماهه دوم 94، آمار زنان بی خانمان 544 مورد بوده در حالی که همین آمار در نیمسال اول 95، به 1038 رسیده است. فاطمه دانشور گفت، «تقریباً رشد 100 درصدی زنان بیخانمان را شاهدیم». (خبرگزاري حكومتي تسنيم – 15آذر 1395)
مدیر کل ثبت احوال استان اصفهان، فاش ساخت که طی هشت ماه سال 95 «533 دختر زیر 14 سال در سطح استان اصفهان سرسفره عقد نشستند که 5 عروس، کمتر از 10سال دارند».
(وبسايت حكومتي تابناك اصفهان – 9دي 1395)
همچنین فقر و محروميت مادران در ايران باعث شده تا مجبور به رها كردن فرزندان خود و تحمل فشار سنگين روحي آن گردند. زیبا مجرب، مسئول دفتر کودکان بیسرپرست خراسانرضوی گفت: «ماهانه ۶۰ کودک رها شده در مشهد تحویل بهزیستی می شود.» (خبرگزاری حکومتی مهر – ۲۳ آذر ۱۳۹۵)
بر اساس یک گزارش تکان دهنده که در ماه دسامبر منتشر شد برخی زنان در سرمای زمستان به «گورخوابی» پناه برده اند.
این گزارش به حدود ۵۰ کارتن خواب اشاره می کند که در داخل قبرهای خالی در گورستان نصیرآباد شهریار می خوابند. در میان آنها زنی به نام شهناز که با يك پسر 18ساله و دوقلوهاي 16ساله مجبور است در اين گورها زندگي كند. چندین خانواده در اطراف گورستان در چادر زندگی میکنند. (وبسايت حكومتي تابناك – 7دي1395)
اعتراضات زنان
زنداني سياسي محبوس در اوين، مریم اکبریمنفرد، طي نامهای به سازمانهای بین المللی که روز ۲ دی منتشر شد، از ملل متحد خواست تا با تشکیل دادگاهی عادلانه، عاملان و آمران کشتار ۶۷ را محاکمه کرده و اجازه ندهند حکم احمد منتظری به اجرا در آید.
مريم اكبري منفرد در 8ديماه 88 به اتهام محاربه بازداشت و به ۱۵ سال حبس محکوم شد که تاکنون هفت سال آن را در زندان اوين سپری کرده است. او در 25مهر95، دادخواهي خود را براي بستگان قتل عام شده اش در دهه 60، از داخل زندان اعلام كرد.
آتنا دائمی، فعال مدنی و مدافع حقوق كودكان، پس از دستگيري و انتقالش به زندان اوين روز ۶ آذر۹۵ ، با ارسال نامه اي به بیرون از زندان به فساد دستگاه قضائی اعتراض کرد. خانم دائمی به آزاد بودن مقامات و وابستگان دولتی و حکومتی که در صدور حکم اعدام و اختلاس و تجاوز به کودکان دست داشته اند اعتراض کرد در حالی که مدافعان حقوق بشر و حقوق زنان و کودکان باید در زندان محبوس باشند.
گلرخ ایرایی، فعال حقوق بشر طي نامه اي از زندان اوین، وضعيت همسر زندانی اش آرش صادقي را نگران كننده توصيف كرد و مسئوليت بروز هرگونه حادثه جبران ناپذير در مورد وي را بر عهده دادستاني رژيم، قوه قضاييه و سپاه دانست.
گلرخ ايرايي در اين نامه به ملاقات روز 14آذر با آرش صادقي اشاره كرد و نوشت: «در حضور مامور در حالی همسرم را ملاقات کردم که به شدت دچار افت فشار شده بوده و با کاهش وزن در خور توجه (حدود ۱۸ کیلو در ۴۰ روز) دچار ضعف جسمانی بوده و به سختی و با همراهی سربازی که در کنارش بود راه می رفت….»
وي در ادامه به محروميت زنان زنداني از حق تماس با اعضاي خانواده خبرداده و نوشته است: «بند نسوان نیز دچار محدودیت تماس تلفنی میباشد. به گونهای که زنان زندانی در این بند تنها مجاز میباشند هفتهای یکبار در مدت محدود چنددقیقهای در حضور مامور حفاظت زندان با خانوادهشان تماس داشته باشند. در هفته جاری من از این حق تماس نیز محروم بودم و در شرایط آزاردهنده کنونی، در ایزوله کامل خبری از همسرم قرار گرفتهام».
جمعي از دانشجويان دختر دانشگاه علامه طباطبایی روز شنبه سيزدهم آذرماه، با برگزاری یک تجمع به قوانین تبعیضآمیز و محدودیت در ساعات ورود و خروج دختران به خوابگاه فرهمند اعتراض کردند.
سرپرست خوابگاه در واكنش، به برخورد با دانشجويان دختر پرداخت و هنگامي كه آنها در حال قرائت بيانيه بودند آن را از دستشان كشيده و پاره كرد. ماموران حراست دانشگاه نيز دختران را تهديد كردند كه در صورت ادامه تجمع به خواست هاي آنها رسيدگي نخواهد شد.
شماري از فرهنگیان بازنشسته كه تعداد قابل توجهي از آنان را زنان فرهنگي تشكيل مي دادند، صبح یکشنبه 14 آذر ۹۵، در مقابل مجلس تجمع اعتراضی برگزار کردند. این تجمع همزمان با سخنراني روحاني در مجلس بود. تظاهرکنندگان نسبت به وضعيت بد معيشتي و پايين بودن حقوق و مزاياي بازنشستگي اعتراض داشتند.
روز 18آذرماه، يك زنجیرە انسانی با پیام «من قربانی آینده هستم» توسط شهروندان پیرانشهر در اعتراض به چند برابر بودن آمار قربانیان تصادفات جاده ای در این شهر برگزار شد. زنان و دختران جوان در اين زنجيره انساني، حضوري قابل توجه داشتند. مطالبات آنان در اين تجمع عبارت بود از: تسريع ساخت بزرگراه پيرانشهر – نقده و بازسازي و ترميم مسير پيرانشهر – سردشت.
روز چهارشنبه اول دی حدود هفتاد نفر از پزشکان و پرستاران بیمارستان رجایی گچساران در اعتراض به دریافت نکردن کارانه یکساله خود در مقابل ساختمان اداری این بیمارستان تجمع کردند.
معترضین به نمایندگی از ۷۰۰تن پرسنل و کارکنان بیمارستان دست به اعتراض زدند. همزمان با این تجمع، اتاق عمل و کلینیک بيمارستان نیز تعطیل شد. فرماندار گچساران، عبدالرحیم رحیمی گفت این مشکل مختص شهرستان گچساران نیست و این مشکل در تمام کشور یکسان است.
گروهی از مادران قيام روز جمعه 26آذر 95، هفتمین سالگرد مصطفی کریم بیگی، از شهدای قیام سراسری را بر سر مزارش برگزار کردند. اين مراسم، به دليل تهديدهاي امنيتي، كمي پيش از موعد، برگزار شد. در این مراسم جمعی از مادران قيام، بستگان او و مدافعان حقوقبشر شرکت داشتند.
روز دوشنبه ششم ديماه 95، جمعي از مادران پارك لاله و بستگان شهداي قيام سال 88 بر مزار عزيزان شان در بهشت زهرا حاضر شدند و ياد آنها را گرامي داشتند.
آنها سپس به دیدار آقایان احمد منتظری، فرزند مرحوم آقای منتظری رفتندکه به جرم انتشار یک نوار صوتی از ملاقات پدرش با کمیسیون مرگ در جریان قتل عام سال ۶۷ به ۲۱ سال زندان محکوم شده است. مادران قیام ضمن محکوم کردن این حکم ناعادلانه از احمد منتظری به خاطر این اقدام قدردانی کردند.
مادران قیام همچنین روز هشتم دی ماه ۹۵ مراسم بزرگداشت شهيد قيام، شهرام فرجی زاده را در جمع گسترده ای از بستگان زندانيان سياسي و خانواده شهداي قيام برگزار کردند. در این مراسم، جمعيت حاضر، حمایت خود را از زندانیان در حال اعتصاب اعلام کردند و خواستار آزادی هرچه سریعتر آرش صادقی و سایر زندانیان سياسي گرديدند.
