مقدمه
مجمع عمومي ملل متحد با تصویب قطعنامه ای در روز ۱۵ نوامبر ۲۰۱۶ نقض حقوق بشر در ایران را محکوم کرد. اين قطعنامه در بند 14 خود از رژيم ايران قويا خواستار آن شد تا «در قانون و در عمل، به تمامي اشكال تبعيض و نقض حقوق بشر زنان و دختران خاتمه دهد». این قطعنامه تقریباً همه پهنه هایی که نیاز هست به حقوق زنان ایرانی احترام گذاشته شود را برشمرده است از جمله آزادی تردد، سلامتی روانی و جسمی، حق اشتغال، حفاظت در مقابل خشونت، دسترسي مساوي به عدالت، مسئله ازدواج اجباری و زودرس كودكان، شركت زنان در رهبري و روند تصميم گيري، دسترسی عادلانه به تحصيل و بازار كار.
در یک تحول قابل توجه، زندانیان سیاسی شبنم مددزاده و فریده گودرزی که اخیراً از ایران خارج شده اند، در یک کنفرانس دادخواهی روز ۶ آذر ۹۵ در پاریس درباره وضعیت وحشتناک زنان زندانی در ایران شهادت دادند. خانم مددزاده، ۲۶ساله، در هنگام دستگیری ۲۰ سال داشته و به جرم فعالیت های دانشجویی ضدحکومتی ۶ سال را در زندانهای مخوف اوین، گوهردشت و قرچک ورامین گذرانده است. وی درباره تجاوز به زندانیان عادی زن در زندانها گواهی داد.
خانم فریده گودرزی از زندانیان سیاسی دهه ۶۰ و از شاهدان قتل عام سال ۶۷ به هنگام دستگیری باردار بود که در همان وضعیت او را به زیر شکنجه برده بودند. وی پس از بدنیا آوردن پسرش در سلول انفرادی محبوس شد. خواهر و برادر خانم گودرزی از قتل عام شدگان سال ۶۷ هستند. وی گفت که برای پیوستن به کارزار دادخواهی مقاومت ایران برای قتل عام شدگان سال ۶۷ از کشور خارج شده است.
همچنین به مناسبت فرارسيدن روز جهاني منع خشونت عليه زنان، زندانیان سیاسی محبوس در بند زنان زندان اوین با برگزاری مراسم کوچکی به بحث درباره مسائل مربوط به خشونت علیه زنان پرداختند. هرچند که در ماه نوامبر شاهد موارد متعدد خشونت علیه زنان در جریان دستگیری خشونت آمیز و زندانی کردن آنها بودیم، اما در موارد قابل توجهی شاهد شهامت و جسارت زنان زندانی در مقابله با مأموران و مسئولان زندان بودیم از جمله در رابطه با خانم آتنا دائمی، مریم اکبری منفرد، افسانه بایزیدی و هاجر پیری.
دادخواهي زنداني سياسي مريم اكبري منفرد در مورد خواهر و برادر قتل عام شده اش در سال ۶۷، از حمایت و همبستگی قابل توجهی در داخل ایران و در سطح بین المللی برخوردار شد. طیف گسترده ای از اقشار مختلف مردم از اقصی نقاط ایران از مادران شهدا و خانواده زندانيان سياسي در مشهد، جوانان روزنامه نگار در قزوين، دانشجويان دانشگاه های مختلف در تهران، تاكستان، ايرانشهر، كرمان، کردستان، پزشكان تبريز و نيز زندانيان سياسي در گوهردشت كرج در میان گروههای حامی دادخواهی خانم اکبری منفرد در ماه نوامبر بودند. همچنین نمایندگان پارلمان، مدافعان حقوق زنان و زنان حقوقدان از فدراسيون جهاني حقوقدانان زن از کشورهای اسپانیا، فرانسه، انگلستان، برزیل، آنگولا، ایتالیا، آرژانتین و ونزوئلا حمایت و همبستگی خود را با این زندانی شجاع ابراز داشتند.
زندان
شرايط زندان
سازمان عفوبین الملل در بیانیه ای به تاریخ ۱۳ آبان، به محرومیت مریم اکبری منفرد از حق درمان اعتراض کرد. به گفته عفو بین الملل او پس از ثبت شکایت رسمی برای تحقیق حول قتل عام زندانیان سیاسی، از جمله خواهر و برادرش، در تابستان سال1988 است، با اقدامات تلافی جویانه مواجه است.
فعال دانشجویی کرد افسانه بایزیدی به حبس انفرادی در زندان کرمان منتقل و ممنوع الملاقات شد. (۱۵ آبان ۱۳۹۵)
همچنین در یک واقعه دیگر در اواخر آبان، مأموران اطلاعاتی به سلول مشترک خانم بایزیدی و هاجر پیری حمله کرده و بخشی از اموال شخصی آنها را مصادره کردند. هاجر پیری، ۳۳ ساله، در مقابل فحاشی و ناسزاگویی مأموران مقاومت کرد و شعار مرگ بر دیکتاتور سر داد و متعاقباً به سلول انفرادی منتقل شد.
اسامی جدید چهار زن که در شرایط نامساعدی در زندان قرچک ورامین در وضعیت بلاتکلیف به سر می برند مشخص شد.
بهاره باصری، پروین سلیمانی، بدری اعراج و اکرم پناهی از جمله کسانی هستند که در جریان یک تظاهرات اعتراضی ۱۰ آبان در تهران بازداشت شدند. آنها محروم از حق تماس و بدون رعایت اصل تفکیک جرایم در زندان قرچک ورامین با زندانیهای عادی در یک جا هستند.
لاوین کریمی دانشجوی ۲۶ساله، دانشجوی لیسانس مدیریت در زندان همدان، در تبعید می باشد. وی دچار خونریزی معده می باشد اما مسئولان زندان، از انتقال وی به بیمارستان امتناع می کنند.
خانم کریمی در ۲۴مرداد ۹۴ در منزل پدرش در سقز توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به ۳ سال حبس تعزیری به اتهام همکاری با احزاب کرد محکوم شد.
زینب جلالیان زندانی سیاسی کرد در حال حاضر با وخامت وضعیت چشمانش و نیز ممانعت ماموران زندان در دریافت درمان ضروری روبروست. پزشکان بهداری زندان در مورد وضعیت زینب جلالیان گفته اند، در صورت عدم انتقال وی به بیمارستان، در فصل سرما وی به عفونت مردمک چشم دچار خواهد شد و خطر نابینایی اش جدی تر از پیش خواهد بود.
زندانی سیاسی مریم مقدسی، از حق ملاقات محروم شده و در زندان اوین در شرایط نامناسبی به سر می برد. مقامات قضایی با مرخصی این زندانی نیز مخالفت کرده اند.
مریم مقدسی در سال ١٣٨٩ و در پی اعتراضات گسترده علیه اعدام پنج تن از زندانیان سیاسی در شهرهای کردستان، بازداشت و به ۹ سال حبس محکوم شد.
سازمان عفو بینالملل با صدور یک بیانیه مطبوعاتی روز ۲۸ آبان ۹۵ با استناد به سخنان ریچارد رتکلیف، اعلام کرد که خانم نازنین زاغری در وضعیت وخیمی به سر می برد و حتی به فکر خودکشی افتاده است.
عفو بینالملل با صدور یک اعلامیه اقدام فوری در تاریخ ۴ آذر ۹۵ در مورد خطر دستگیری و بازداشت مدافع حقوق بشر منصوره بهکیش هشدار داد. منصوره بهکیش به خاطر دفاع مسالمت آمیز از حق حقیقت جویی و عدالت خواهی در رابطه با کشتارهای جمعی زندانیان سیاسی در ایران در دهه ۶۰ از جمله خواهر و برادران و دامادشان، با اتهامات ساختگی امنیت ملی مواجه می باشد. او هنگام بازجویی از حق همراهی شدن توسط وکیل محروم بوده است.
زندانی سنی بلوچ آمنه عیسی زاده، ۲۱ ساله، فاش ساخت که به منظور گرفتن اعتراف از وی او را یک هفته در یک اتاق تنگ و تاریک بدون غذا حبس کرده بودند. او سپس به بند قاتلان در زندان بندرعباس منتقل شد.
دستگيري هاي خودسرانه
آتنا دائمی، روز ششم آذر ۹۵، در جریان یک حمله خشونت آمیز به خانه پدریاش مجدداً بازداشت و به زندان اوین منتقل شد. ماموران امنیتی بدون هیچگونه حکم رسمی به خانه وی یورش بردند.
فعال حقوق زنان عالیه مطلبزاده روز شنبه 6 آذر 95 در پی احضار به وزارت اطلاعات دستگیر و به زندان منتقل شد.
فرمانده انتظامی دزفول از دستگیری ۱۱ دختر و ۱۲ پسر در یکی از باغات دزفول خبرداد. (خبرگزاری حکومتی مهر – ۱۴آبان ۱۳۹۵)
دادستان قزوین صادقی نیارکی روز ۲۴آبان اعلام کرد، هفت مجموعه فعال در زمینه مد و لباس در قزوین شامل آتلیه و استودیوی عکاسی و فیلم برداری پلمب شده و دهها تن دستگیر شدند.
نقض حقوق پايه اي
سیلی زدن به یک زن دستفروش در شهر فومن، انزجار اجتماعی در ایران برانگیخت.
روز پنجشنبه 27آبان ۹۵، زن محرومی که در کنار خیابان برای امرار معاش دستفروشی می کرد، مورد تهاجم یک مأمور شهرداری قرار گرفت که پس از جمع آوری وسایل این خانم با او وارد درگیری لفظی شده و اقدام به سیلی زدن به وی می کند.
دختران ورزشکاری که در رقابتهای بسکتبال در ترکمنستان شرکت کرده و در یک رشته برنده شده بودند، از سوی وزارت ورزش و جوانان تهدید به احضار و برخورد قانونی شدند. بیم آن می رفت که آنها بدون رعایت حجاب اجباری در این مسابقات شرکت کرده باشند. (خبرگزاری حکومتی فارس – اول آذر ۱۳۹۵)
ناصر پورعلیفرد، رئیس فدراسیون بدنسازی و پرورش اندام ایران، روز ۲۴ آبان، از ممنوعیت زنان در مسابقات بدنسازی «به دلیل مسائل شرعی »خبرداد.
مدیر عامل باشگاه فوتبال استقلال روز ۳ آذر ۹۵ اعلام کرد که تیم زنان این باشگاه منحل می شود. رضا افتخاری علت این امر را مشکلات مالی باشگاه اعلام نمود.
دادستان کرمان اعلام کرد که نیروهای امنیتی بیش از ۳۰۰ خودرو را از جمله به دلیل کشف حجاب رانندگان آن توقیف کرده اند. خودروها به عنوان ابزار ارتکاب جرم تلقی می شوند. (خبرگزاری حکومتی فارس – اول آذر ۱۳۹۵)
در جلسه ای که روز 24 آبان در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد فاش گردید که زنان کارتن خواب کودکان خود را به قیمت فقط ۶۰هزار تومان در میدان شوش تهران به فروش می رسانند.
نقض حقوق اقليت هاي مذهبي و قومي
یک زن جوان بهایی بعد از ۴۰ روز حضور در دانشگاه به دلیل خودداری از انکار مذهبش، اخراج شد. کمند آگاهی، دانشجوی رشته کارشناسی پیوسته روانشناسی ساکن اصفهان، پس از احراز هویت به عنوان یک بهایی، از دانشگاه اخراج شد.
اعتراضات زنان
روز سهشنبه ۱۱ آبان ۹۵، حدود 200نفر از معلمان نهضت سواد آموزی از شهرهای مختلف کشور در مقابل مجلس رژیم تجمع کرده و خواستار تعیینتکلیف وضعیت استخدامی خود شدند. این اعتراض همزمان با حضور حسن روحانی وسخنرانی وی در مجلس بود.
صبح شنبه ۲۲ آبان ۹۵ جمعی از آموزگاران نهضت سوادآموزی و پیش دبستانی مازندران در اعتراض به عدم اجرای قانون استخدام در مقابل اداره آموزش و پرورش مازندران، تجمع اعتراضی تشکیل دادند.
گروهی از دانشجویان دختر خوابگاه چمران دانشگاه تهران، سهشنبه شب ۲ آذر ۹۵ در اعتراض به محدودیت ساعتهای رفت و آمد و همچنین طرح حجاب اجباری در محدوده خوابگاه تجمع کردند. پیش از این در روزهای ۱۷ و ۱۸ آبان نیز دانشجویان دختر همین خوابگاه نسبت به وضعیت خوابگاه و تحمیل حجاب در آنجا دست به اعتراض زده بودند.
بیش از 5 هزار کارگر که تعداد قابل توجهی از آنان زن بودند، روز شنبه 29 آبان 1395 در مقابل مجلس رژیم تجمع اعتراضی برگزار کردند. آنها بر مخالفت خود با لایحه ضدکارگری تغییر قانون کار و ادغام صندوق درمان تامین اجتماعی در طرح تحول سلامت، تاکید کردند.
جمعی از پرستاران و دانشجویان پرستاری روز یکشنبه ۳۰ آبان ۹۵ طی یک نامه ای اعتراضی، از وزیر بهداشت خواستار اجرای کامل قانون تعرفه گذاری خدمات پرستاری، رعایت عدالت در پرداخت حقوق ها، و اصلاح آیین نامه صلاحیت حرفه ای پرستاران شدند.
حامیان و شاگردان زندانی عقیدتی محمدعلی طاهری در تمام طول ماه تظاهرات اعتراضی مختلفی در تهران و سایر شهرها برگزار کرده و خواستار آزادی او شدند.
تجمع اعتراضی آنها روز اول آذر در مقابل مجلس با خشونت بسیار مورد تهاجم مأموران امنیتی و نیروهای لباس شخصی قرار گرفت. حداقل ۳۰ زن در میان دستگیرشدگان بودند و از محل خارج شدند.
همچنین روز ۶ آذر ماه در تجمع اعتراضی در مقابل وزارت کشور، مأموران امنیتی به بیش از ۱۰۰ زن و فعال حقوق بشر حمله برده و آنها را به شدت مضروب و تعدادی را دستگیر کردند.
