مقدمه
در ماه سپتامبر علی خامنه ای دو بار وارد صحنه شد تا سرکوب و تحدید حقوق زنان را با سخنان خود مهر کند.
روز ۱۳شهریور خامنه ای «سیاست های کلی خانواده» را به ارگانهای دولتی ابلاغ کرد.
در این ابلاغیه خامنه ای بر ترویج خانه داری و فرزندآوری به عنوان نقش اصلی زنان تاکید نمود و صراحتاً خواستار به حاشیه راندن آنها به کنج خانه ها شد.
بار دیگر در تاریخ ۲۰شهریور خامنه ای طی فتوایی، رسماً مخالفت خود را با دوچرخه سواری زنان در ملاء عام اعلام کرد. در این فتوا که توسط خبرگزاری فارس منتشر شد، خامنه ای گفت: «دوچرخهسواری بانوان در مجامع عمومی، موجب جلب نظر مردان و در معرض فتنه و به فساد کشیده شدن اجتماع است و لازم است ترک شود».
همچنین، تمامی ارگانهای دولتی و دانشگاهها، طرحهایی برای اعمال محدودیت هرچه بیشتر به زنان به مورد اجرا گذاشتند. از جمله وزارت علوم روز ۱۶شهریور در آستانه سال تحصیلی جدید، به همه دانشگاهها ابلاغ کرد که کمیته هایی برای کنترل حجاب و رفتار دختران دانشجو تشکیل دهند و نتیجه کار خود را به این وزارتخانه گزارش کنند.
در یک تحول مهم دیگر، کمیسر عالی حقوق بشر در سخنرانی افتتاحیه خود روز ۲۳شهریور در شورای حقوق بشر ملل متحد، رویکرد رژیم ایران را تأسف بار خواند و خاطرنشان ساخت که رژیم ایران در زمینه حقوق بشر با دفتر وی همکاری نکرده است. وی از رژیم به خاطر «تبعیض علیه زنان در قانون و در عمل» انتقاد کرد.
نقض سيستماتيك حق حیات
اعدام، اعدامهای خودسرانه و محكومیت به اعدام
اعدام
صبح روز ۸ مهر ۹۵، یک زن در زندان مرکزی ارومیه به همراه همسرش و ۶ زندانی دیگر به دار آویخته شد. ملوک نوری در بند نسوان این زندان محبوس بود. به این ترتیب، شمار زنان اعدامی در دوره آخوند روحانی، به ۷۱تن رسید.
دستگيريهاي خودسرانه
دستگيريهاي اجتماعي
دستگیریهای گسترده به بهانه رعایت حجاب اجباری و تفکیک جنسیتی و… همچنان در سراسر کشور ادامه دارد.
· ۱۵شهریور ۹۵: ماموران امنیتی به یک میهمانی در نیاوران تهران یورش برده و ۲۶دختر و پسر جوان را دستگیر نمودند.
· ۱۶شهریور ۹۵: ماموران اطلاعات سپاه پاسداران در مشهد شش دختر جوان را به اتهام فعالیت مدلینگ بازداشت کردند.
- ۲۶شهریور ۹۵: نیروی انتظامی رشت، با یورش به یک میهمانی خصوصی ۳۰دختر و پسر جوان را دستگیر کرد.
زندان
شرايط زندانیان
دادگاه تجدید نظر تهران حکم ۱۶ سال حبس برای نرگس محمدی، فعال حقوق بشر، را تأیید کرد. عفو بین الملل در این رابطه بیانیه ای صادر و این اقدام را محکوم کرد. فیلیپ لوتر، مدیر تحقیقات عفو بین الملل در خاورمیانه و شمال آفریقا گفت: «مقامات (رژیم ایران) با پافشاری بر این حکم سنگین و انزجارآور که برای کار مسالمت آمیز و حقوق بشری او صادر شده، قصد خود مبنی بر ساکت کردن مدافعان حقوق بشر به هر قیمت را آشکار کردند.»
نازنین زاغری رتکلیف، شهروند ایرانی – بریتانیایی که پنج ماه است در ایران در بازداشت به سر میبرد، به پنج سال زندان محکوم شد. تاریخ صدور حکم ۱۶ شهریور بوده اما خبر صدور حکم را نازنین زاغری، روز ۱۹ شهریور در تماس تلفنی از زندان به همسرش داد. جزئیات اتهامات او از سوی مقامات رسمی اعلام نشده است.
نازنین زاغری روز ۱۵ فروردین ۹۵ به هنگام خروج از ایران بازداشت شد. وی همراه با فرزند خردسالش برای دیدار خانوادهاش به ایران سفر کرده بود.
دادستانی تهران با تمدید مرخصی درمانی مریم نقاش زرگران مخالفت کرد و به او ابلاغ شد که ۱۵شهریور باید خود را به زندان اوین معرفی کند. این در حالی است که این زندانی مسیحی، از بیماری نارسایی قلبی رنج میبرد و نیازمند رسیدگی پزشکی در خارج از زندان میباشد. وی همچنین مبتلا به بیماری «ASD» است و تحت عمل جراحی قلب قرار گرفته است. خانم زرگران دو بار در اعتراض به وضعیت پرونده و بیماریاش دست به اعتصابغذا زد.
ماموران در زندان اوین، زندانی سیاسی مریم اکبری منفرد را برای بازرسی بدنی و جاسوسی زیر فشار بردند اما او در مقابل اعتراض کرده و تن به خواست آنها نداد. در هفته آخر شهریور ماموران با هدف جابجایی این زندانی به بند ۲۰۹ به وی گفتند که باید بازرسی بدنی شود. اما مریم اکبری در مقابل گفت، از زندان بیرون نرفته که نیاز به بازرسی بدنی باشد و از تن دادن به خواست ماموران سرباز زد. ماموران سپس او را در مورد شرایط بند و وضعیت سایر زندانیان مورد پرس و جو قرار دادند که مریم اکبری در پاسخ گفت، من گزارشگر بند نیستم و از دادن اطلاعات در مورد وضعیت سایر زندانیان خودداری کرد.
خانم اکبری با سه فرزند، ۷ سال است که بدون هیچ مرخصی در زندان به سر برده است. خواهر و سه برادر او در دهه ۶۰ به جرم هواداری از اپوزیسیون مجاهدین خلق، توسط رژیم آخوندی اعدام شدند.
نقض حقوق پايه اي
علاوه بر دستگیری و اخطار به زنان و دختران در خیابانها، نیروی سرکوبگر انتظامی و ارگانهای امنیتی بازرسی فروشگاهها و مغازه هایی که پوشاک زنانه ارائه می دهند را افزایش دادند، لباس های زنانه خلاف استانداردهای حکومتی را جمع آوری و فروشگاههای مربوطه را پلمب کردند.
منتظرالمهدی، سخنگوی نیروی انتظامی، آماری از اجرای این طرح طی ۱۰روز ارائه داد. وی گفت: در این طرح، برای 3627 واحد صنفی اخطاریه صادر شد. 825 واحد نیز به دلیل بی توجهی به تذکرات، پلمب شدند.
دادستان سمنان پوشیدن لباسهای خلاف استانداردهای حکومتی توسط زنان را جرم دانست. حيدر آسیابی طی اظهاراتی در هشتم شهریورماه، تاکید کرد، برای برخورد با لباسهای مخالف شئونات اسلامی، هم قانون خاص وجود دارد و هم قانون مجازات اسلامی. اگر نحوه پوشش فرد، هم مصداق بدحجابی و هم مصداق استفاده از لباسهای خارج از عفت باشد، این فرد دو جرم مرتکب شده که باید به آن رسیدگی شود!
وزیر علوم با ارسال نامه ای به دانشگاه های کشور خواستار تشکیل کمیته های حجاب جهت کنترل و سرکوب هرچه بیشتر دختران دانشجو شد. بر این اساس، دانشگاه ها همچنین موظف هستند هر سه ماه یک بار گزارشی از روند فعالیت های خود در زمینه حجاب به وزیر علوم ارسال کنند.
دانشگاه بهشتی تهران ورود و تحصیل دختران را به امضای تعهدنامه انضباطی در زمینه پوشش مشروط کرده است. در این تعهدنامه، نوع لباس و میزان سادگی آن و اینکه نباید ورزشی و یا رنگ های برجسته داشته باشد، نوع کفش و حتی شرایط پاشنه آن، ممنوعیت استفاده از چکمه، جواهرات و مواد معطر مورد اشاره صریح قرارگرفته است. در این تعهدنامه جزئیات دیگری نیز مثل وضعیت مانتو، کلاه و شال دانشجویان و نیز آرایش ناخن ها مشخص شده است.
سومین نشست دادستانی تهران با موضوع حجاب و طرح های سرکوبی زنان در ۱۷شهریورماه برگزار شد. در این نشست دولت آبادی، شهردار تهران، تصریح کرد: «دستگاهها باید به گونهای عمل کنند که عفاف مورد توجه همه قرار گیرد! نمیتوان برای همه افراد و خانوادهها مأمور بگذاریم.»
در این نشست همچنین کریمی، جانشین رئیس پلیس تهران طی گزارشی آماری گفت در بازدید از 3800 واحد صنفی، 2000 واحد تذکر دریافت کرده اند و تعدادی از آنها نیز پلمب شده اند.
روز پنجم مهرماه، فرمانده یگان ویژه نیروی انتظامی از تشکیل «گردان زنان» در این نیرو خبرداد. حسن کرمی گفت: واحد زنان در قالب یک گردان پلیس است که آموزشهای لازم را دیده و از مدتی قبل نیز آغاز بهکار کردهاند.
کرمی مواقع استفاده از آنان را شرایط اضطرار عنوان کرد.
نیروی انتظامی همچنین در روز چهارشنبه ۳۱شهریورماه طی اطلاعیه ای، ضوابط جدیدی برای جشن های عروسی اعلام کرد. ضوابطی که مبنای سرکوب و دستگیری هر چه بیشتر مردم، به خصوص زنان و جوانان خواهد بود. براساس این اطلاعیه، آرایشگاهها تنها تا ساعت ۱۸ مجاز به ارائه خدمات به عروس و داماد هستند. برپایی عروسی در باغهای شخصی مردم ممنوع است و باید در اماکنی که دارای مجوز حکومتی برگزار شوند. عکاسان و فیلمبرداران تنها تا ساعت ۸ شب مجاز به عکاسی و فیلمبرداری هستند. مراسم عروسی باید تا ساعت ۱۲ نیمه شب تمام شود و تالارها و باغها مجاز نیستند پس از این ساعت مهمانان را نگه دارند. همچنین، برپایی کاروان عروس و بوق زدن مجاز نیست و ممنوع اعلام شده است.
نقض حقوق اقلیت های قومی و مذهبی
پیروان بهائیت و از جمله زنان بهایی همچنان هدف آزار و اذیت و دستگیری از سوی ارگانهای سرکوبگر حکومتی هستند.
دو زن جوان به نام های یگانه آگاهی و پروین نیک آیین روز ۱۷شهریور به دادگاه اصفهان احضار و تفهیم اتهام شدند. آنها در این دادگاه با اتهام جدیدی تحت عنوان عضویت در تشکیلات غیرقانونی بهایی و اقدام علیه امنیت ملی مواجه شدند. قرار وثیقه این افراد سپس از ۴۰۰ میلیون تومان به یک میلیارد و دویست ملیون تومان افزایش پیدا کرد. در زمان برگزاری دادگاه آنها از حضور وکیل و نیز اعضای خانواده شان محروم بودند.
نیکا و نوا خلوصی، دو زندانی عقیدتی هستند که در زندان وکیل آباد مشهد در حبس به سر می برند. آنها به جرم بهائی بودن جمعاً به ده سال و شش ماه حبس محکوم شدهاند. این دو خواهر در فروردین۹۳ بازداشت شده اند.
همچنین کژال حسینی، ۳۸ساله، دانشجوی کرد در رشته کامپیوتر دانشگاه تبریز اکنون ۵ماه است که در بازداشت اطلاعات سپاه پاسداران می باشد. خانواده این دانشجو از اتهامات و شرایط وی بی اطلاع هستند.
اعتراضات
مادران قیام و بستگان زندانیان سیاسی، به رغم تهدید وزارت اطلاعات برای عدم برگزاری مراسم یادبود شاهرخ زمانی، این مراسم را در تبریز برگزار کردند.
روز جمعه ۱۹ شهریورماه ۱۳۹۵ به رغم تهدیدها و جو سرکوب، تعداد کثیری در گورستان وادی رحمت تبریز بر مزار شاهرخ زمانی حاضر شدند. در این مراسم شمار قابل توجهی از فعالین کارگری نیز حضور داشتند.
شاهرخ زمانی، زندانی سیاسی بود که در ۲۲شهریور ۹۴ به نحو مشکوکی در زندان گوهردشت جان سپرد. همبندان او جسد او را با دهانی پرخون و سری کبود در تختش در زندان یافتند. وی قبل از مرگ در یادداشتی نوشته بود: «در اداره اطلاعات بهصورت مستقیم و یا غیرمستقیم تهدید به مرگ شدهام… مرگ من در زندان به هر دلیل متوجه مسئولان میباشد.»
