هر سال ۱۶ آذر، سالگرد کشتار بیرحمانه سه دانشجوی بی دفاع در ۱۶ آذر ۱۳۳۲ در دانشگاه تهران به عنوان روز دانشجو در ایران گرامی داشته می شود. دانشجویان ایران هر سال در گرامیداشت روز دانشجو یاد دانشجویان آزادیخواهی را بزرگ می دارند که طی سالیان جان خود را فدیه آزادی ایران کردند.
از سال ۱۳۳۲، دانشگاه تهران و سایر دانشگاه ها به سنگر آزادی تبدیل شد. دانشجویان آگاه ایرانی در دانشگاهها همواره در پیشاپیش صفوف جنبش دموکراتیک برای آزادی حرکت می کنند. به طور خاص در زمان دیکتاتوری شاه، دانشگاهها مرکز جنبش ضدسلطنتی بودند و تقریباً تمامی رهبران جنبش دموکراتیک از دانشگاهها برخاستند.
دختران جوان دانشجو و تلاش برای دسترسی به آموزش بالاتر
تحت حاکمیت رژیم آخوندی، زنان جوان باید بر موانع بی شماری که در قانون و جامعه برای به حاشیه راندن و محروم کردن زنان از تحصیل وجود دارد، فائق شوند. طی سالیان، دختران ایران بر خلاف جهت آب شنا کردند و تقریباً نیمی از ظرفیت پذیرش دانشگاهها را هر سال به خود اختصاص دادند. در نتیجه، دانشجویان دختر همیشه در خط مقدم همه اعتراضات ضدحکومتی حضور داشته و خواستار حقوق خود بوده اند.
دانشجویان در سال ۱۳۷۸ قیام بزرگی به پا کردند که به مدت شش روز زمین را زیر پای ملایان لرزاند. در قیام سال ۱۳۸۸، در قیام دی ماه ۹۶ و در قیام آبان ۹۸ به طور گسترده شرکت کردند.
به رغم سرکوب و کنترل شدید در دانشگاهها، سال گذشته نیز شاهد اعتراضات بزرگی از سوی دانشجویان ایران بودیم که دختران جوان دانشجو همواره بخش جدایی ناپذیر این اعتراضات بوده اند. در آستانه ۱۶ آذر، روز دانشجو به اختصار به این اعتراضات می پردازیم.
اعتراض علیه محدودیت های جدید برای تحمیل حجاب اجباری
صدها دانشجوی دانشگاه تهران ۲۳ اردیبهشت ۹۸، در اعتراض به استقرار مأموران امنیتی و اضافه شدن زنان بسیجی برای دخالت در امر پوشش دختران دانشجو و اجرای قوانین کمیته انضباطی، تظاهرات بزرگی در صحن دانشگاه برگزار کردند. دانشجویان در ادامه اعتراضات خود به سالن آمفی تئاتر دانشکده هنرهای زیبا رفتند و خواستار پاسخگویی رئیس و معاون دانشگاه شدند اما در پاسخ آنها نیروهای بسیجی دانشگاه به دانشجویان حمله کردند و دانشجویان را کتک زدند.
در هفته پیش از این اعتراض، دانشجویان دانشگاه تهران شاهد حضور و استقرار مزدوران بسیجی زن در همراهی با مأموران به منظور افزایش جو ارعاب در دانشگاه، دخالت در امر پوشش دختران دانشجو و اجرای طرح سرکوب برای حجاب اجباری بودند. نیروهای امنیتی برای اجرای قوانین کمیته انضباطی و سرکوب دانشجویان به طور خاص دختران در دانشگاه مستقر شدند.
طی روز های بعد دانشگاه های اقصی نقاط ایران نیز در همبستگی با دانشجویان دانشگاه تهران علیه حجاب اجباری دست به حرکت های اعتراضی زدند.
اعتراض به حضور روحانی و احکام سنگین برای دانشجویان
جمعی از دانشجویان دانشگاه تهران، روز چهارشنبه ۲۴ مهر۹۸، علیه حضور روحانی دست به تجمع زده و به محرومیت از تحصیل و حبس دانشجویان با احکام سنگین اعتراض کردند.
به گفته دانشجویان معترض، طی دو دورە حکومت روحانی حکم بیش از ١٠٠ سال زندان برای فعالین دانشجویی صادر شدە اند. از جمله دانشجویانی که احکام حبس دریافت کردند عبارتند از:
لیلا حسین زاده دانشجوی کارشناسی ارشد انسان شناسی دانشگاه تهران و دبیر شورای صنفی دانشجویان در دانشگاه تهران، به ۲.۵ سال حبس و دو سال ممنوعیت از خروج کشور محکوم شده است.
فعال دانشجویی سپیده فرهان (فرح آبادی) به ۶سال حبس و ۷۴ ضربه شلاق محکوم شده است.
مرضیه امیری، خبرنگار و دانشجوی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، به ۱۰سال و نیم حبس و ۱۴۸ ضربه شلاق محکوم شده است.
پریسا رفیعی، ۲۳ساله، دانشجوی دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران به ۷ سال حبس تعزیری و ۷۴ ضربه شلاق محکوم شده است.
اعتراض به حضور روحانی، تنها اعتراضی نبود که دانشجویان ایرانی علیه احکام طولانی مدت برپا کردند بلکه دهها حرکت اعتراضی در طی سال در دانشگاههای مختلف سراسر ایران در این رابطه و علیه محرومیت فعالین دانشجو از ادامه تحصیل برگزار شد.
شورای صنفی دانشجویان کشور روز ۵ مرداد ۹۸ با صدور بیانیه ای در خصوص احکام سنگین قضایی اعلام کرد در برابر دست درازیهای سرکوبگران هرگز ساکت نخواهند نشست.
دستگیری ۹۵ دانشجو در قیام آبان ماه ۹۸
در جریان قیام آبان ماه، دانشجویان ایرانی در تهران و سایر شهرستانها به قیام سراسری پیوستند.
روز دوشنبه ۲۷ آبان ۹۸، دانشجویان دانشگاه تهران در اعتراض به افزایش سه برابری قیمت بنزین و وضعیت فاجعه بار معیشتی و سرکوب سنگین در محوطه دانشگاه دست به تجمع اعتراضی زدند. این تجمع تا ساعت ۸ شب آن روز ادامه یافت. با نزدیک شدن به ساعات تاریکی شب، چندین آمبولانس حامل نیروهای لباس شخصی وارد دانشگاه شده و شماری از دانشجویان را دستگیر و با آمبولانس به زندانهای اوین و فشافویه منتقل کردند.
به اعتراف مقامات رژیم حداقل ۹۵ دانشجو در جریان اعتراضات آبان ماه بازداشت شدند. (خبرگزاری حکومتی ایلنا – ۱۴ آذر ۱۳۹۸) دهها دختر دانشجو در میان این بازداشت شدگان بودند، از جمله سها مرتضایی دانشجوی دانشگاه تهران که به مدت ۱۰روز در اعتراض به محرومیت خود از ادامه تحصیل در مقطع دکترا دست به تحصن زده بود.
با این همه دانشجویان ایران دست از اعتراضات خود نکشیده اند.
آنها در گرامیداشت ۱۶ آذر، روز دانشجو مراسم متعددی برگزار کرده و در آن یاد شهیدان قیام آبان ماه را گرامی داشتند. این مراسم در دانشکده علوم پزشکی دانشگاه تبریز، دانشگاه علامه تهران و دانشگاه زنجان و بسیاری دانشگاههای سراسر کشور برگزار شده و می شود.
