النا آریزمنـدی مخیا (۱۸ ژانویه ۱۸۸۴- ۴ نوامبر ۱۹۴۹) یکی از چهرههای پیشگام در تاریخ فمینیسم و فعالیتهای بشردوستانه آمریکای لاتین بود. او که پرستار، نویسنده و فعال اجتماعی بود، در دوران انقلاب مکزیک مرزهای جنسیتی را شکست و تأثیری ماندگار در جنبشهای بینالمللی حقوق زنان بر جای گذاشت.
آریزمنـدی که در مکزیکوسیتی به دنیا آمد، پرستاری را در سن آنتونیو تگزاس آموخت. با آغاز انقلاب مکزیک در سال ۱۹۱۱، به کشورش بازگشت و ابتکاری تحولآفرین را بنیان نهاد، صلیب سفید بیطرف (La Cruz Blanca Neutral). این سازمان که در پاسخ به امتناع صلیب سرخ مکزیک از درمان مجروحان شورشی تشکیل شد، خدمات درمانی بیطرفانه به همه مجروحان جنگی ارائه میداد. این نهاد به سرعت به ۲۵ شاخه در سراسر کشور گسترش یافت و الگویی برای کمکرسانی بشردوستانه بیطرفانه در زمان جنگ شد.
رهبری بیپروا و تعهد خستگیناپذیر او به تغییرات انقلابی، آریزمنـدی را به یکی از برجستهترین رهبران زن لاتین قرن بیستم تبدیل کرد. او بعدها به نیویورک رفت و در آنجا لیگ بینالمللی زنان ایبری و آمریکای لاتین را بنیان نهاد و مجله فمینیسم بینالملل را منتشر کرد که بستری برای توانمندسازی زنان لاتین در سطح جهانی فراهم آورد.
در سال ۱۹۲۷، کتاب زندگی ناتمام را منتشر کرد؛ اثری ادبی و تاثیرگذار که ارزشهای مردسالارانه را به چالش کشید و نقشهای پیچیده زنان در جامعه را به تصویر کشید. آریزمنـدی از طریق نوشتار و کنشگریاش، گفتمانهایی درباره برابری جنسیتی، هویت فرهنگی و همبستگی جهانی را پیش برد.
او در سال ۱۹۳۸ به مکزیک بازگشت و مأموریت بشردوستانه خود را با تمرکز بر سلامت و رفاه کودکان ادامه داد. النا آریزمنـدی مخیا در سال ۱۹۴۹ درگذشت، اما میراث او همچنان در جنبشهای امروز برای عدالت اجتماعی، رهبری زنان و دسترسی برابر به خدمات بهداشتی زنده است.
