در میان جانباختگان قیام دیماه ۱۴۰۴، نام مادرانی به چشم میخورد که برای آزادی ایران و آینده فرزندان این سرزمین، به خیابانها آمدند و با گلوله پاسخ گرفتند. با نگاهی به اسامی ثبتشده، دستکم ۲۲ زن دلیر دیده میشوند که در کنار نامشان نوشته شده است: مادر یک، دو یا سه فرزند؛ و حتی مادرانی که با جنینی به دنیا نیامده، هدف تیراندازی مأموران سرکوبگر قرار گرفتند.
تنها با یک برآورد اولیه، دستکم ۵۰ تا ۶۰ کودک در قیام دی ماه مادران خود را از دست دادهاند؛ کودکانی که حالا باید بدون مادر زندگی را ادامه بدهند.آمار این کودکان که بهدلیل اعلام نشدن اسامی بسیاری از شهیدان، میتواند بسیار بیشتر از این باشد.
این مادران با سودایی جز آزادی در سر، به خیابان نیامدند. آرزوی آنان ساختن آیندهای شایسته، همراه با فرصتهای برابر در آموزش، بهداشت و زندگی برای همه کودکان ایران بود. اما پاسخ این خواست انسانی، گلوله بود. اکنون، در پی آن روزهای سرد زمستانی، کودکانشان هر هفته بر سر مزار مادران خود حاضر میشوند؛ جایی که به جای آغوش گرم، خاک سرد را در آغوش میگیرند.
از جمله این مادران میتوان به نامهای زیر اشاره کرد:
- اکرم پیرگزی، ۴۰ ساله، مادر دو دختر، اهل نیشابور، اولین زنی بود که در ۱۷ دیماه ۱۴۰۴ هدف گلوله پاسداران قرار گرفت. او از ناحیه شکم به شدت زخمی شده بود ساعاتی بعد در بیمارستان جان باخت.
- منصوره حیدری، پرستار، مادر دو کودک ۷ و ۱۰ ساله، اهل بوشهر بود. مأموران رژیم از داخل یک مسجد به مردمی که در تظاهرات شعار میدادند شلیک کردند. منصوره در جریان همین تیراندازی به شهادت رسید.
- زهرا بنیعامریان، مادری که همراه پسرش در اعتراضات کرج جان باخت. او با همه خانوادهاش به خیابان آمده بود. پسر ۱۹ ساله و همسرش همراه او در داخل خودرو هدف رگبار قرار گرفته و شهید شدند. پسر بزرگتر او نیز به شدت زخمی شد.
- آرزو عابد، ۵۰ ساله، مادر دو فرزند، اهل اصفهان بود. او به همراه پسر ۲۵ ساله و دختر ۱۹سالهاش در اعتراضات شرکت کرده بود و در نهایت در آغوش پسرش جان سپرد. آرزو عابدی کوهنورد و مربی فیتنس بود.
- شکوفه عبدی، عکاس حرفهای، مادر دو دختربچه، اهل اراک بود. عکسهای زیبای او با دو دختران کوچکش روایتگر عشق او به فرزندانش و آیندهای شاد برای آنها بود.
- پریسا لشکری، ۳۰ ساله، مادر یک دختر، اهل نورآباد ممسنی بود. او در روز ۲۰دی هدف گلوله قرار گرفت. بعد از تماس با همسر و برادرش برای درخواست کمک با تیر خلاص مأموران رژیم به قلبش به شهادت رسید. عکس دختر ۷ساله پریسا لشکری که سنگ مزار مادر را در آغوش گرفته یکی از عکسهای تکاندهنده قیام ۱۴۰۴ است.
- مونا اسمی، ۳۸ ساله، مادر یک پسر ۸ ساله بود که در ۱۸ دی به شهادت رسید. پاسداران قلب او را نشانه گرفته بودند.
- جمیله شفیعی مادری ۶۶ ساله بود. او در صحنه تلاش کرد با قرار گرفتن میان مأموران و معترضان از جوانان حاضر در محل محافظت کند، اما از فاصله نزدیک هدف گلوله قرار گرفت و جان خود را از دست داد. خاکسپاری او به طور مخفیانه و در یکی از روستاهای اراک برگزار شد.
- زهرا باقری، مادر دو فرزند، اهل باغداران اصفهان
- فرزانه توکلی، ۴۰ ساله، مادر دو فرزند، اهل اراک
- پریسا نقیبی، ۴۵ ساله، مادر دو فرزند، اهل رشت
- زیبا دستجردی، ۳۳ ساله، مادر یک دختربچه ۸ ساله، باردار، اهل نیشابور
- شعله ستوده، مادر دو فرزند، باردار، اهل لنگرود
- ثمین رستمی، ۴۲ ساله، پرستار، مادر دو فرزند، اهل کرج
- زهرا نجفی، ۳۰ ساله، باردار، اهل مشهد
- طیبه رضایی، مادر دو فرزند، اهل کرمانشاه
- لیلا لشکری، ۴۳ ساله، مادر سه فرزند، اهل قرچک ورامین
- ملکه رضویان، ۴۰ ساله، مادر سه فرزند، اهل اصفهان
- بهاره بابایی، مادر سه فرزند، اهل فرخشهر، استان چهارمحال و بختیاری
- مژگان زینالی، ۳۸ ساله، مادر سه فرزند، اهل تبریز
- ساناز قرهداغی، ۳۱ ساله، مادر یک دختربچه، اهل کرج
- فرشته رجبی اقباش، ۳۹ ساله، مادر دو فرزند، اهل تهران
این فهرست، هرچند کوتاه، تصویری گویا از حضور زنانی از اقوام و مناطق مختلف ایران در این قیام است؛ زنانی که برخی حتی فرزندان خود را نیز همراه داشتند.
زنان؛ نماد اراده ملتی برای آزادی
زنان در این قیام، بار دیگر نقش پیشتاز و تعیینکننده خود را ایفا کردند. آنان با دست خالی در برابر نیروهای سرکوبگر ایستادند، شعار دادند و مقاومت کردند، اما هرگز تسلیم نشدند.
این زنان، نماد اراده ملتی هستند که برای آزادی برخاسته و از پرداخت بهای آن دریغ نکرده است.
پیشتر خانم کارلا سندز، نماینده پیشین ایالات متحده در دانمارک، (۲۰۱۷ تا ۲۰۲۱) در یادداشتی نوشته بود:
« زنان از اصلی ترین قربانیان سرکوب در ایران بودهاند، اما در عین حال به پویاترین نیروی به چالش کشنده آن تبدیل شدهاند. زنان در برابر سرکوبگرترین نیروهای حکومتی میایستند. در بسیاری از موارد زنان نه تنها به اعتراضات میپیوندند، بلکه رهبری آن را برعهده میگیرند.»
آری، زنان همان نیروی تغییرند که برای ایفای نقش خود در این مسیر، هر بهایی میپردازند؛ حتی اگر این بها، کودکانی باشد که باید بدون مادر، زندگی را ادامه دهند.
