قوانین زنستیز ریشه فجایع خشونت علیه زنان در ایران
سایهی خون بر داغی مرداد؛ روایت ۱۵ زن قربانی: ریشه فجایع خشونت علیه زنان در ایران را نباید به تعصبات فردی یا خانوادگی تقلیل داد؛ چرا که قوانین زنستیز رژیم آخوندی، مرد را مالک مطلق جان و خون زن معرفی میکند. طبق قانون مجازات رژیم آخوندی، پدر به عنوان «ولیدم» از قصاص معاف است. از سوی دیگر، ماده ۱۱۰۵ قانون مدنی ریاست خانواده را از خصایص انحصاری مرد میداند.
در این ساختار، شهادت دو زن معادل یک مرد است و زنی که تحت شدیدترین خشونتهای خانگی قرار دارد، برای دریافت طلاق باید اثبات کند در معرض خطر جانی قرار دارد؛ تلاشی که اغلب تا زمان وقوع قتل، توسط قضات رژیم نادیده گرفته میشود. نتیجه چنین ساختاری این است که پشتوانه قانونی به مردان مجوز میدهد تا در مواجهه با هر فشار اجتماعی یا خانوادگی، از زنان انتقام بگیرند.
این قوانین ضدزن موجب شده تا آمار قتلهای بهاصطلاح ناموسی در ایران سیری صعودی و تکاندهنده داشته باشد. دادههای گردآوریشده از رسانههای حکومتی توسط کمیسیون زنان شورای ملی مقاومت ایران از فاجعهای عمیق پرده برمیدارد. بر اساس این دادهها، آمار قتل زنان از ۱۰۵ مورد در سال ۲۰۲۳ به ۱۶۰ مورد در سال ۲۰۲۴ رسید و در سال ۲۰۲۵ به حداقل ۱۹۲ مورد افزایش یافت. گزارشهای غیررسمی دانشگاهی نیز پیشتر برآورد کردهاند که در ایران سالانه بین ۳۷۵ تا ۴۵۰ زن قربانی قتلهای به اصطلاح ناموسی و خانوادگی میشوند.
ریشه سیاسی فجایع و سانسور سیستماتیک
فجایع اجتماعی در ایران، آبشخور و ریشهای عمیقاً سیاسی دارند. رژیم حاکم، یکی از معدود حکومتهای جهان است که از امضای کنوانسیون رفع تمامی اشکال تبعیض علیه زنان سر باز زده و پایههای قدرت خود را بر سرکوب ساختاری زنان استوار کرده است. در نظامی که نقض حجاب اجباری، تهدید امنیت ملی تلقی میشود و زنان روزانه به خاطر پوشش خود بازداشت و تحقیر میشوند، طبیعی است که ماشین خشونت علیه زنان در خانه و جامعه نیز سوختگیری کند.
اما این آمار فاجعهبار، تمام حقیقت نیست. این پروندهها تنها مواردی هستند که از فیلتر زمخت سانسور رسانهای، خفقان حاکم بر شهرستانها و قطع و وصلهای مکرر اینترنت به بیرون درز کردهاند. آماری که در رسانههای حکومتی منتشر میشود تنها نوک کوه یخ است. هر نامی که در این گزارش میآید، نماینده دهها زن بیصدای دیگر است که پشت دیوارهای بلند سانسور و بیخبری، جان خود را از دست میدهند بدون آنکه نامی از آنها در جایی ثبت شود.
جامعه ایران به خوبی میداند که مسبب اصلی این فجایع، ساختار آخوندی و قوانین قرونوسطایی آن است. مسئله بر سر تعصبات فردی نیست، بلکه مسئله رژیمی است که خشونت علیه زنان را نهادینه کرده؛ ساختاری که تا بر سر کار است، هیچ زن و دختری در ایران امنیت نخواهد داشت.
در ادامه، جزئیات ۱۵ مورد از قتل زنان و دختران که در مردادماه ۱۴۰۵ در رسانهها منتشر شده را مشاهده میکنید:
جزئیات ۱۲ پرونده و ۱۵ مورد قتل زنان در مرداد ۱۴۰۵
۱. آذرشهر (آذربایجان شرقی) – ۲ مرداد ۱۴۰۵ یک زن ۶۲ ساله در آذرشهر از توابع استان آذربایجان شرقی، توسط شوهر ۷۲ سالهاش با ضربات چاقو و تبر به قتل رسید. قاتل پس از جنایت متواری شد اما پس از بازداشت توسط نیروی انتظامی، علت این اقدام را «اختلافات خانوادگی» عنوان کرد.( خبرگزاری رکنا)
۲. سنندج (کردستان) – ۳ مرداد ۱۴۰۵ روشنا نوری، دختربچه ۱۵ ساله اهل روستای سرهویه از توابع سنندج، توسط برادر ناتنیاش با سلاح گرم به قتل رسید.
۳. قزوین – اواخر تیر (انتشار خبر: مرداد ۱۴۰۵) عصمت جباری، مادر ۴۷ ساله، به همراه دختر ۸ سالهاش ستاره کرباسی در قزوین به دست شوهر و پسر ۱۷ سالهاش به قتل رسیدند. قاتلان با استنشاق مواد سمی هنگام خواب، این مادر و دختر را خفه کردند. این جنایت در اواخر تیرماه رخ داد اما خبر آن در مردادماه رسانهای شد.
۴. مشهد (خراسان رضوی) – ۲۱ خرداد (انتشار خبر: ۷ مرداد ۱۴۰۵) یک زن ۳۵ ساله به نام فاطمه. خ در مشهد توسط همسرش خفه شد و به قتل رسید. شوهرش جسد او را در منطقه «کال چوپانی» در بیابانهای اطراف جاده میامی به آتش کشید و در گودالی کمعمق دفن کرد. پیکر این زن بعدها توسط حیوانات درنده از زیر خاک بیرون کشیده شد. علت این جنایت انگیزههای «بهاصطلاح ناموسی» عنوان شده است.( خبرگزاری رکنا)
۵. مرودشت (فارس) – ۸ مرداد ۱۴۰۵ ساناز مهرابی دشتکی، ۱۵ ساله اهل مرودشت، به دلیل مخالفت خانواده با ازدواج او با فرد مورد علاقهاش، با انگیزه بهاصطلاح ناموسی توسط دایی خود با شلیک اسلحه شکاری به قتل رسید.
۶. شهربابک (کرمان) – ۱۵ مرداد ۱۴۰۵ یک زن در شهرستان بابک واقع در استان کرمان، توسط شوهرش با ضربات متعدد چاقو به قتل رسید. علت این جنایت در رسانههای محلی «اختلافات خانوادگی» مطرح شده است.
۷. قیامدشت (تهران) – تیرماه (انتشار خبر: ۱۸ مرداد ۱۴۰۵) یک زن ۴۵ ساله در قیامدشت توسط شوهرش به قتل رسید و پیکرش در بیابانهای اطراف روستای «چلقز» دفن شد. این مرد که چند سال پیش دختر خود را نیز به قتل رسانده بود، در مشاجره با همسرش درباره آن اقدام شنیع، مادر دختر را نیز کشت. خبر مفقودی این زن پیشتر در تیرماه منتشر شده بود اما راز قتل او در مردادماه افشا گردید.
۸. ملکان (آذربایجان شرقی) – ۱۵ مرداد ۱۴۰۵ ندا جلیلیان، زن ۲۶ ساله و مادر یک کودک ۴ ساله اهل ملکان، بر اثر ضرب و شتم شدید توسط شوهرش به طرز فجیعی به قتل رسید. ندا که در مراسمهای شادی منطقه فعالیت میکرد، زیر شدیدترین خشونتهای خانگی قرار داشت و به خانه پدریاش بازگشته بود. شوهرش با هجوم به منزل پدر ندا، ابتدا والدین او را بهشدت مورد ضرب و شتم قرار داد و پس از انتقال آنها به بیمارستان، وارد خانه شد و ندا را به قتل رساند. او سپس پیکر همسرش را حلقآویز کرد تا علت مرگ را خودکشی جلوه دهد، اما آثار جراحات شدید واقعیت را برملا کرد.
۹. مشهد (خراسان رضوی) – ۱۵ مرداد ۱۴۰۵ زنی ۴۵ ساله به نام لیلا در منزلش در مشهد، با ضربات چاقوی شوهر ۵۲ سالهاش به شدت مجروح شد و پس از انتقال به بیمارستان رضوی جان باخت. این مرد در مقابل چشمان دختر ۱۷ سالهاش اقدام به قتل همسرش کرد. قاتل به دلیل اعتیاد، وسایل منزل را برای تأمین مواد میفروخته و در پی مخالفت همسرش، دست به این جنایت زده است. ( روزنامه خراسان)
۱۰. چابهار (سیستان و بلوچستان) – ۱۹ مرداد ۱۴۰۵ آزیتا رحمتزهی، دانشجوی ۲۴ ساله و شاغل در داروخانه، ۱۲ روز پس از ازدواج اجباری، توسط شوهرش هدف ضرب و شتم شدید قرار گرفت و سپس با سلاح گرم به قتل رسید. آزیتا علیرغم مخالفت شدیدش، با فشار خانواده، پدر و داییاش مجبور به ازدواج با مردی شده بود که پیشتر ۵ فرزند داشت. شوهر وی بلافاصله پس از ازدواج مانع از ادامه تحصیل و اشتغال او شده بود.
۱۱. بابل (مازندران) – ۱۶ مرداد ۱۴۰۵ سمیه رزاقی، ۳۹ ساله و اهل بابل، در تاریخ ۱۴ مرداد توسط همسر سابقش خفه شد و دو روز بعد در بیمارستان جان سپرد. سمیه که چند ماه پیش جدا شده بود، برای تحویل گرفتن برخی مدارک به مغازه همسر سابقش مراجعه کرده بود که مرد با پایین کشیدن کرکره مغازه، او را خفه کرد.
۱۲. قائمشهر (مازندران) – ۲۳ مرداد ۱۴۰۵ حوریه داداشپور و دختر خردسالش سلین افرایی، در حالی که در منزل خود در منطقه سراجکلای قائمشهر، خواب بودند توسط شوهرش خفه شده و به قتل رسیدند. قاتل برای پنهانکاری، صحنهسازی کرده بود تا علت مرگ را نشتی گاز جلوه دهد.( خبرگزاری مهر)
۱۳. پرند (تهران) – ۲۹ مرداد ۱۴۰۵ یک زن ۳۳ ساله اهل پرند توسط خواستگارش با شیوه تصادف عمدی به وسیله مینیبوس به قتل رسید.( خبرگزاری رکنا)
۱۴. شهرری (تهران) – ۲۹ مرداد ۱۴۰۵ یک زن میانسال توسط شوهرش در شهرری به قتل رسید و پیکر او در اطراف شهر کشف شد. علت این جنایت اختلافات خانوادگی عنوان شده است.( خبرگزاری ایرنا)
۱۵. سقز (کردستان) – ۲۹ مرداد ۱۴۰۵ لطیفه محمدزاده، ۴۰ ساله و راننده آژانس تاکسی تلفنی در سقز، با ۲۰ ضربه چاقوی شوهرش به قتل رسید. لطیفه که برای تأمین هزینههای زندگی خود و فرزندش کار میکرد، بارها از سوی همسرش تهدید به قتل شده و حتی در صحن دادگاه مورد ضرب و شتم قرار گرفته بود. این مرد پیش از این نیز سابقه خشونت و اقدام به قتل نوزاد خود را داشته است.
