۲ نوامبر – روز جهانی پایان مصونیت برای جرایم علیه خبرنگاران
هر سال در روز دوم نوامبر، جهان به یاد خبرنگارانی میایستد که بهخاطر حقیقتگویی، قربانی خشونت، زندان یا مرگ شدهاند. این روز جهانی، پاسخی است به سکوت در برابر جنایاتی که علیه راویان حقیقت رخ میدهد؛ کسانی که مأموریتشان آگاهکردن جامعه است.
اما در ایران، جایی که قلم میتواند حکم زندان یا اعدام بگیرد، این روز معنایی دوچندان دارد. در حالی که بسیاری از کشورهای جهان به تقویت آزادی مطبوعات روی آوردهاند، خبرنگاران ایرانی همچنان در سایهی تهدید، سانسور و سرکوب زندگی میکنند.
خبرنگاران ایرانی؛ صدای خاموششده حقیقت
گزارشها از دهههای گذشته تا امروز نشان میدهد که ایران یکی از خطرناکترین کشورها برای روزنامهنگاران است. دهها خبرنگار، بلاگر و شهروندـخبرنگار به جرم «انتقاد از نظام»، «تبلیغ علیه حکومت» یا «انتشار اطلاعات خلاف امنیت ملی» بازداشت، شکنجه یا حتی اعدام شدهاند.
در حالی که قانون اساسی ظاهراً آزادی مطبوعات را به رسمیت میشناسد، اما استثناهای مبهم و موضعی که در آن گنجانده شده («مگر آنکه مخل مبانی اسلام یا حقوق عمومی باشد») عملاً دست نهادهای امنیتی را برای سرکوب باز گذاشته است.
مرگ تلخ زهرا کاظمی، خبرنگار ایرانیـکانادایی، در بازداشتگاه اوین و دهها پروندهی مشابه، یادآور این واقعیت است که در نظام کنونی ایران، خبرنگاری شغل نیست بلکه خط مقدم یک نبرد نابرابر میان حقیقت و استبداد است.
زنان خبرنگار؛ قربانیان دوباره
زنان خبرنگار ایرانی با دو نوع تبعیض مواجهاند: یکی از سوی ساختار مردسالار جامعه و دیگری از جانب حاکمیتی که نمیخواهد صدای مستقل آنان شنیده شود.
در سالهای اخیر دهها خبرنگار زن صرفاً بهدلیل پوشش خبری اعتراضات یا مسائل اجتماعی از کار اخراج، بازداشت یا مورد آزار قرار گرفتهاند. این در حالی است که زنان در رسانههای ایرانی نقشی محوری در روایت واقعیتهای جامعه داشتهاند، نقشی که رژیم با تمام توان در پی خاموشکردن آن است.
مصونیت از مجازات؛ ابزار تداوم سرکوب
مفهوم «پایان مصونیت» در این روز جهانی، یعنی پایان دادن به بیپاسخ ماندن جنایات علیه خبرنگاران. اما در ایران، نهتنها عاملان این سرکوبها مجازات نمیشوند، بلکه اغلب در مناصب بالاتر ترفیع میگیرند.
بیعدالتیِ ساختاری و نبود استقلال قضایی، راه را برای تکرار چنین جنایاتی باز گذاشته است و تا زمانی که حکومت دیکتاتوری ولایت فقیه بر ایران حاکم است، نمیتوان از عدالت یا آزادی بیان سخن گفت.
جمعبندی: آزادی مطبوعات در گرو آزادی ایران
روز جهانی پایان مصونیت برای جرایم علیه خبرنگاران، تنها یادبودی برای قربانیان نیست؛ بلکه فراخوانی است برای عدالت و آزادی.
در ایران، خبرنگاران به جرم حقیقتگویی، زندان میروند یا جان میبازند، زیرا رژیمی که بر پایهی سرکوب و دروغ بنا شده، از نور آگاهی میترسد.
واقعیت آن است که تا زمانی که این حاکمیت دیکتاتوری بر سر کار است، آزادی بیان و امنیت خبرنگاران امکانپذیر نخواهد بود.
پایان مصونیت واقعی، تنها زمانی فرا میرسد که نظامی مردمی، آزاد و دموکراتیک جایگزین حکومت کنونی شود — نظامی که در آن خبرنگار نه دشمن دولت، بلکه وجدان بیدار ملت باشد.
روز ۲ نوامبر، نمادی است از ایستادگی در برابر ترس، سکوت و استبداد.
روز همبستگی با تمام خبرنگارانی که در ایران و سراسر جهان، با قلم خود روشنی میآفرینند و به بهای جانشان، حقیقت را زنده نگه میدارند.
