در ادامه افزایش نگرانیهای بینالمللی نسبت به تشدید سرکوبها پس از اعتراضات سراسری، دکتر مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر در ایران در توئیتی اعلام کرده است که در هفتههای منتهی به آغاز اعتراضات سراسری از هفتم دیماه ۱۴۰۴، همراه با کارشناسان سازمان ملل مکاتبات رسمی متعددی درباره چند پرونده اعدام و همچنین وضعیت زندانها انجام شده بود. به گفته او، الگوهایی که پیشتر مستندسازی شده بودند، اکنون پس از اعتراضات نهتنها متوقف نشده بلکه با شدتی بیشتر در حال تکرار است.
در میان این پروندهها، زهرا طبری ـ مهندس برق ۶۷ ساله ـ جایگاهی محوری دارد. او به اتهام «بغی» به اعدام محکوم شده است؛ حکمی که در پی جلسهای کمتر از ۱۰ دقیقه صادر شد. به گفته دکتر مای ساتو، مهمترین مستند ارائهشده علیه زهرا طبری صرفاً تکهپارچهای حاوی شعار اعتراضی بوده است؛ موضوعی که نگرانیها درباره فقدان استانداردهای دادرسی عادلانه در این پرونده را تشدید کرده است.
دکتر مای ساتو همچنین به پرونده احسان فریدی، دانشجوی مهندسی مکانیک محکوم به اعدام با اتهام «افساد فیالارض» اشاره کرد و گفت کیفرخواست او بر پایه گزارشهای اطلاعاتی صادر شده که دادستان تنظیمکننده آن بعدها به دلیل فساد برکنار شد؛ موضوعی که پیشتر نیز بهطور رسمی به مقامها منتقل شده بود.
بخش دیگری از این مکاتبات به وضعیت زندانهایی چون قرچک، قزلحصار، شیبان و لاکان اختصاص داشته است. در این گزارشها مواردی از مرگ در بازداشت، شکنجه، اعدام بدون اطلاع قبلی و محرومیت زندانیان از تماس با خانواده مستند شده است. با این حال، به گفته دکتر ساتو، مقامهای مسئول این گزارشها را دارای رویکرد خصمانه توصیف کرده و تمامی روندهای قضایی را مطابق با قانون کشور خواندهاند.
دکتر مای ساتو تأکید کرد: «همانگونه که فریدی و طبری بر اساس تحقیقات و محاکمهای که بهنظر میرسد آشکارا ناقض تضمینهای آیین دادرسی بوده است به اعدام محکوم شدند، اکنون نیز این احتمال وجود دارد که افراد به دلیل شرکت در اعتراضات اعدام شوند. من گزارشهایی دریافت کردهام مبنی بر اینکه از معترضان اعترافات اجباری گرفته میشود؛ موضوعی که بازتابدهنده ادعاهای مطرحشده در مکاتبات پیشین است. شرایط زندان که در آن مکاتبات به آن اشاره شده، همان شرایطی است که ممکن است بازداشتشدگان جدید اعتراضات در آن نگهداری شده باشند.»
دکتر ساتو همچنین نسبت به نبود شفافیت درباره وضعیت بازداشتشدگان هشدار داد: «امروز ما نمیدانیم چه تعداد افراد بازداشت شدهاند، در کجا نگهداری میشوند و در چه وضعیتی بهسر میبرند. نمیدانیم چند نفر به اعدام محکوم شدهاند یا تاکنون اعدام شدهاند. حتی نمیدانیم چه تعداد کشته شدهاند؛ آمار رسمی خود دولت بیش از ۳۰۰۰ نفر را اعلام میکند، در حالی که گزارشهای سازمانهای جامعه مدنی این رقم را بهمراتب بالاتر از آن میدانند.»
وی برای نشان دادن ابعاد انسانی بحران، به روایت یک نوجوان که در اعتراضات کشته شد، اشاره کرد.
«اما در پس این اعداد، زندگیهای فردی نهفته است. من درباره پروندههای مشخصی اطلاعات دریافت کردهام. یکی از این موارد، نوجوانی است که در جریان اعتراضات کشته شد. چند ماه پیش از آغاز اعتراضات سراسری، او در دفترچه خاطراتش نوشته بود: «امروز که آخرین روز تابستان است، برای فردا هیجان و اشتیاق زیادی دارم، چون اولین روز (مدرسه) است. در مدرسه جدیدم، رشته تحصیلیام الکترونیک و مرتبط با برق است. امیدوارم آیندهای روشن در انتظار من و خانوادهام باشد.»»
