نور عنایتخان، نوادهی تیپو سلطان، یکی از مأموران مقاومت بریتانیا در فرانسهی اشغالی طی جنگ جهانی دوم بود. او نخستین زن اپراتور بیسیم بود که از سوی اداره عملیات ویژه بریتانیا (SOE) به خاک فرانسه اعزام شد.
نور با نام رمز «مادلن» فعالیت میکرد و در سال ۱۹۴۳، برای چندین ماه تنها رابط رادیویی زندهی نیروهای متفقین در منطقهی پاریس بود. او پیامهای رمزنگاریشدهی حیاتی را برای لندن ارسال میکرد. با وجود دستگیریاش توسط گشتاپو در اکتبر همان سال، به مدت ۱۱ ماه اسرار عملیات را فاش نکرد. سرانجام در اردوگاه داخائو تیرباران شد. بهپاس شجاعتش، پس از مرگ، نشان صلیب جنگ فرانسه (Croix de Guerre) در سال ۱۹۴۶ و نشان صلیب جرج بریتانیا در سال ۱۹۴۹ به او اعطا شد.
نور در اول ژانویه ۱۹۱۴ در مسکو به دنیا آمد. پدرش حضرت عنایتخان، موسیقیدان و آموزگار صوفی اهل هند و مادرش آمینه بیگم، زن آمریکایی از ایالت نیومکزیکو بود. او در پاریس بزرگ شد، موسیقی و روانشناسی کودک خواند و پیش از جنگ، کتابی با عنوان «بیست قصه از جاتاکا» برای کودکان منتشر کرد.
پس از فرار از فرانسه و پناه بردن به بریتانیا در سال ۱۹۴۰، نور به نیروی کمکی هوایی زنان (WAAF) پیوست و در آنجا بهعنوان اپراتور بیسیم آموزش دید. پس از جذب در سازمان عملیات ویژه، به فرانسه فرستاده شد و با انتقال اطلاعات، ارسال پول و کمک به فرار خلبانان متفقین، نقش مهمی در حمایت از مقاومت فرانسه ایفا کرد.
در سالهای اخیر، میراث نور عنایتخان بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. در سال ۲۰۱۲، تندیسی از او در لندن نصب شد و در سال ۲۰۲۰، نخستین زنی با تبار هندی بود که پلاک آبی یادبود بریتانیا به افتخارش نصب شد.
زندگی نور در آثار هنری متعددی بازتاب یافته که از آن جمله میتوان به فیلم «فراخوانی برای جاسوسی» (A Call to Spy) محصول ۲۰۲۰ اشاره کرد که به نقش زنان جاسوس در جنگ جهانی دوم میپردازد.
شجاعت و فداکاری نور عنایتخان همچنان الهامبخش نسلهای امروز است و یادآور نقش کلیدی زنان و اقلیتها در شکلدهی تاریخ جهان.
