نانسی گریس رومن (۱۶ مه ۱۹۲۵ – ۲۵ دسامبر ۲۰۱۸) ستارهشناس آمریکایی پیشگام بود که با دیدگاه و اراده خود، علم فضایی را متحول کرد. رومن که به طور گسترده با عنوان «مادر هابل» شناخته میشود، نقش کلیدی در راهاندازی تلسکوپ فضایی هابل داشت، یکی از مهمترین ابزارهای نجومی تاریخ، و پایهگذار نجوم مدرن مبتنی بر فضا بود.
رومن در دییتون، اوهایو به دنیا آمد و از همان دوران کودکی به ستارگان علاقهمند بود. او موفق به اخذ دکترای نجوم از دانشگاه شیکاگو شد و تحقیقاتش روی اختلاف منظر ستارگان و درخشندگی آنها، بینشهای مهمی درباره کهکشان ما ارائه کرد. با وجود موانع فراوان در عرصهای که عمدتاً مردانه بود، رومن با پشتکار و تخصص خود توانست نقشهای سنتی جنسیتی را در علم بشکند.
در سال ۱۹۵۹، رومن به ناسا پیوست و یکی از اولین مدیران زن این سازمان شد. رهبری او در بخش نجوم و اخترفیزیک نقش حیاتی در ترویج استفاده از تلسکوپهای فضایی برای بررسی کیهان فراتر از جو زمین داشت. او پروژههایی را پیش برد که مستقیماً منجر به پرتاب تلسکوپ فضایی هابل در سال ۱۹۹۰ شد و به اخترشناسان در سراسر جهان این امکان را داد تا کیهان را با وضوح بیسابقه مشاهده کنند.
فراتر از هابل، رومن مدافع سرسخت زنان در علم بود. او نسلهای جدیدی از دانشمندان را راهنمایی کرد و همواره تأکید داشت که زنان میتوانند در پژوهش علمی و رهبری موفق باشند و میراثی ماندگار فراتر از دستاوردهای نجومی خود بر جای گذاشت.
دستاوردهای او شامل دریافت مدال استثنایی علمی ناسا و عضویت در تالار مشاهیر زنان در فناوری بینالمللی است. زندگی و آثار رومن همچنان الهامبخش اخترشناسان، مهندسان و مدافعان برابری جنسیتی در حوزه علوم و تکنولوژی و مهندسی و ریاضی (STEM ) است.
نانسی گریس رومن همچنان نمادی در تاریخ نجوم است؛ نه تنها برای دستاوردهای انقلابی در تلسکوپهای فضایی، بلکه برای تعهد بیوقفهاش به گسترش فرصتها برای زنان در علم. دیدگاه او عملاً به بشریت کمک کرد تا به ستارگان دست یابد.
