مری ریتر بیرد (۵ اوت ۱۸۷۶- ۱۴ اوت ۱۹۵۸) تاریخنگار، آموزگار و فعال حقوق زنان آمریکایی بود که نگاه ما به تاریخ و شیوه ثبت آن را دگرگون ساخت. او بیشتر بهدلیل دفاع بیوقفهاش از نقش زنان در تمدن شناخته میشود و بههمراه همسرش، چارلز بیرد، چندین اثر تأثیرگذار از جمله ظهور تمدن آمریکایی را نگاشت که یکی از متون پایه در تاریخنگاری قرن بیستم بهشمار میرود.
بیرد در ایندیاناپولیس ایالت ایندیانا زاده شد و تحصیلات خود را در دانشگاه دپو آغاز کرد. سپس در دانشگاه کلمبیا به تحصیل در مقطع تحصیلات تکمیلی پرداخت. فعالیتهای اولیه او بر جنبش حق رأی زنان متمرکز بود و با حزب ملی زنان همکاری داشت، اما بهمرور از جریانهای فمینیستی رایج آن زمان که حقوق سیاسی را بر مسائل اجتماعی و اقتصادی ترجیح میدادند، فاصله گرفت.
در سال ۱۹۴۷، مری ریتر بیرد کتابی بنیادین با عنوان زنان بهمثابه نیرویی در تاریخ منتشر کرد؛ اثری که با شجاعت استدلال میکرد زنان همواره نقشی مرکزی در ساخت تاریخ ایفا کردهاند، هرچند در روایتهای رسمی نادیده گرفته شدهاند. او در سال ۱۹۳۵ «مرکز جهانی بایگانی زنان» را بنیان نهاد تا اسناد تاریخی زنان را حفظ و ثبت کند؛ هرچند این پروژه با مقاومت نهادها روبهرو شد و پس از چند سال بسته شد.
میراث مری ریتر بیرد هنوز زنده است
میراث مری ریتر بیرد در حوزههای تاریخنگاری زنان و تاریخ عمومی همچنان زنده است. او با پافشاری بر شناسایی نقش مؤثر زنان، نظم مسلط تاریخنگاری را به چالش کشید و الهامبخش نسلهای آینده پژوهشگران فمینیست شد. امروزه، از او نهتنها بهعنوان ثبتکننده تاریخ زنان، بلکه بهعنوان صدایی رسا که خواهان جایگاه شایسته زنان در تاریخ بود، یاد میشود.
