در روز جهانی پیشگیری از خودکشی، فرصتی است تا به یکی از بحرانهای پنهان و نادیدهگرفتهشده که خودکشی زنان و دختران در جامعه ایران است، بپردازیم.
به گفته حمید یعقوبی، رئیس انجمن پیشگیری از خودکشی، در چهار سال اخیر، سالانه ۱۰درصد به مرگهای ناشی از خودکشی در ایران اضافه شده است. در سال ۱۳۹۰ که آمار 7.4 بود، به 8.1 در سال ۱۴۰۱ رسید و در سال ۱۴۰۲ به 8.9 افزایش یافت. وی با تأکید بر اینکه در سال ۱۴۰۳ آمار بیشتر است، گفت که احتمالا این آمار به 9.7 درصد خواهد رسید.
او اذعان کرد ما به دنیا گفتهایم آمار خودکشیمان ۴.۳درصد است که رتبه ما را در جهان(یعنی در میان۱۶۰ کشور) به ۱۶۰ رسانده است.
این کارشناس حکومتی گفت: برای رسیدن به آمار نسبی اقدام به خودکشی، باید… خودکشیهای اتفاق افتاده را ضربدر ۲۰ کرد. اگر عدد نهایی دوباره ۲۰برابر شود، میتوان به نرخ نسبی افکار خودکشی رسید. با این فرمول در ایران سالانه ۱۵۲هزار و ۶۰مورد اقدام به خودکشی و بیش از سه میلیون و ۴۱هزار مورد افکار خودکشی وجود داشتهاست. (هم میهن – اول اسفند ۱۴۰۳)
با این حساب آمار خودکشی های اتفاق افتاده در سال ۱۴۰۳ بالغ بر ۷۶۰۳ نفر می شود.
حمید یعقوبی با اشاره به این نکته که «میزان جانباختگان ناشی از خودکشی در سال ۱۴۰۱، بیش از ۶۹۰۰ تن بود»، افزود: «بر اساس تفکیک شغلی در ایران، ۳۲ درصد خودکشیها به طبقه کارگر مربوط میشود.»
وی افزود: تا سال ۱۴۰۱ آمار خودکشی در ایران توسط سازمان پزشکی قانونی و وزارت بهداشت منتشر میشد، اما بعد از آن متوقف گردید. (روزنامه هم میهن – اول اسفند ۱۴۰۳)
روزنامه «اعتماد» نیز پیشتر بر اساس آمارهای رسمی گزارش داد که آمار خودکشی در ایران در سال ۱۴۰۱ نسبت به سال ۱۳۹۵، حدود ۵۱ درصد افزایش داشته است. (اعتماد – اول بهمن ۱۴۰۳)
اعداد منتشر شده اخیر در تناقض با آماری است که دقیقاً چهار سال پیش منتشر شده بود. حبیب الله مسعودی فرید معاون امور اجتماعی سازمان بهزیستی در سال ۱۴۰۰ از فوت سالانه ۴۱هزار نفر به دلیل خودکشی در ایران خبر داد. وی افزود: «ممکن است بسیاری به خاطر اقدام به خودکشی به بیمارستان بروند که اصلاً ثبت نمی شود.» (سایت حکومتی خبرآنلاین – ۳۰ تیر ۱۴۰۰)
مرگ در اثر خودکشی زنان دوبرابر میشود
امیرحسین جلالی ندوشن، سخنگوی انجمن علمی روان پزشکی در ایران گفت: گزارش اخیر رئیس جمعیت پیشگیری از خودکشی ایران نشان میدهد مرگ در اثر خودکشی در میان زنان، در چند سال گذشته دو برابر شده است. در دنیا معمولاً اقدام به خودکشی در زنان بیشتر اما میزان مرگ کمتر است. اما در ایران شاهد افزایش مرگ در زنان بوده ایم که این بسیار نگران کننده است.» (اقتصاد نیوز- ۲ مرداد ۱۴۰۴)
همچنین آمار خودکشی در جوانان ۱۵ تا ۲۹ سال هم بهعنوان سومین علت مرگ در ایران شناخته میشود.
نرخ مرگ در اثر خودکشی (براساس شاخص مرگ در ازای هر ۱۰۰هزار نفر) از حدود ۶دهم در هر ۱۰۰هزار نفر بوده است که امروز به حدود ۹دهم یا حتی بیشتر افزایش یافته است. (اقتصاد نیوز – ۲ مرداد ۱۴۰۴)
علل خودکشی زنان و دختران
علل خودکشی در میان زنان و دختران ایرانی متنوع و پیچیده است. برخی از مهمترین عوامل عبارتند از:
- ازدواج اجباری و فشارهای خانوادگی
- خشونت خانگی و آزارهای روانی
- مشکلات اقتصادی و اجتماعی
سهم زنان خانه دار در اقدامات خودکشی
دسته دیگری از زنان که سهم بیشتری از خودکشی را دارند زنان خانه دار هستند. حمید یعقوبی، رئیس انجمن پیشگیری از خودکشی اعلام کرد که در سال ۱۴۰۱ زنان خانه دار با سهم ۳۲.۸ درصد رتبه اول را در اقدام به خودکشی داشتند. متأسفانه همانطور که پیشتر گفته شد پس از سال ۱۴۰۱ آماری از خودکشی در ایران منتشر نشده است. (هم میهن – اول اسفند ۱۴۰۳)
خودکشی پرستاران و کادر درمان
در سالهای اخیر، خودکشی در میان پرستاران و کادر درمان ایران به یک بحران جدی تبدیل شده است. براساس گزارشها، در سال ۱۴۰۳، تنها در چهار ماه نخست، ۹ نفر از رزیدنتها (دستیاران پزشکی) خودکشی کردهاند. همچنین، در سال ۱۴۰۴، خودکشی رزیدنتها ۶ برابر بیشتر از جمعیت عمومی گزارش شده است. (روزنامه شرق – ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۴)
۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۴ رویداد ۲۴ گزارش داد: در فروردین سال جاری ۶ نفر از اعضای کادر درمان شامل ۵ رزیدنت و یک پرستار براثر خودکشی جان خود را از دست دادند. در جمعیت رزیدنت ها که معادل ۱۴هزار نفر در کل کشور هستند، سالانه به طور متوسط ۱۳ خودکشی منجر به مرگ رخ می دهد. در سال ۱۴۰۲ این آمار به ۱۶ مورد رسیده بود.
معاون فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت، مسعود حبیبی اعلام کرد ۱۰۴۶ نفر از دانشجویان و دستیاران پزشکی افکار خودکشی داشتند. (روزنامه اعتماد – ۴ خرداد ۱۴۰۴)
در میان پرستاران، آمار خودکشیها نیز نگرانکننده است. محمد شریفی مقدم، دبیرکل خانه پرستار، اعلام کرده است که آمار خودکشی پرستاران به مراتب بیشتر از پزشکان است، اما این آمارها به دلیل حساسیت موضوع، غیرقابل انتشار هستند. (عصر ایران – ۲ مرداد ۱۴۰۳)
از جمله عوامل مؤثر در افزایش خودکشی در میان کادر درمان میتوان به فشارهای کاری، ساعات طولانی شیفتها، عدم حمایت روانی، و شرایط نامناسب کاری اشاره کرد. این عوامل باعث ایجاد استرسهای مزمن و احساس بیارزشی در میان پرستاران و پزشکان میشوند.
نمونه هایی از خودکشی زنان و دختران
خودکشی یک زن سرپرست خانوار به دلیل اخراج از کار
۱۱ مرداد ۱۴۰۴ یک زن بلوچ به نام خدیجه دهقانی به دلیل اخراج از کار توسط مسئولان دانشگاه علوم پزشکی ایرانشهر و مداخله حراست این ارگان، اقدام به خودکشی کرد و جانش را از دست داد. خدیجه دهقانی یک زن سرپرست خانوار بود که با کار خدماتی در بخش خصوصی دانشگاه علوم پزشکی ایرانشهر زندگی خود و خانوادهاش را تأمین میکرد.
خودکشی بهدلیل ازدواج اجباری
۱۴بهمن ۱۴۰۳ یک دختر ۱۵ ساله در قروه که از دو ماه قبل با اصرار پدرش مجبور به ازدواج شده بود خودکشی کرد.
۱۴ اسفند ۱۴۰۳ فاطیما سلیمانی ۱۲ ساله به دلیل فشار ازدواج اجباری در شهرستان هرسین دست به خودکشی زد.
۱۳ تیر ۱۴۰۴ زیبا پذیره دانش آموز پایه دوازدهم در شهر دیشموک استان کهگیلویه و بویر احمد، به دلیل اختلاف بر سر ازدواج اقدام به خودکشی کرد. زیبا با تفنگ شکاری خودش را کشت.
خودکشی پزشکان و دانشجویان علوم پزشکی
الهام جلدی، ورودی سال ۱۳۹۵ رشته پزشکی فارغ التحصیل از دانشگاه تهران در روز اول شهریور ۱۴۰۴ به زندگی خود پایان داد. الهام جلدی اهل زنان و رتبه ۸۴ کنکور سراسری سال ۹۵ را داشت.
نرگس محمدپور، رزیدنت سال چهارم رشته زنان در دانشگاه علوم پزشکی تبریز، در اثر فشارهای اقتصادی و فشارهای ناشی از کار در دوران سه ساله رزیدنتی در رشته زنان در نهایت به زندگی خود پایان داد.
زینب کریمزاده دانشجوی دوره پسادکتری رشته پلاسما دانشگاه بهشتی روز ۵ شهریور ۱۴۰۴ با پرت کردن خود از طبقه هشتم خوابگاه دانشجویی به زندگی خود پایان داد. این دانشجوی نخبه با بکارگیری پلاسمای سرد موفق به ساخت نانوکامپوزیتهای پیشرفته ای شده بود که توانایی دگرگون کردن آینده و ذخیره و تبدیل انرژی را دارند.
ظهر روزدوشنبه ۱۷ شهریورماه ۱۴۰۴، یک پزشک متخصص بیماریهای داخلی به نام اکرم شیری که در بیمارستان ایرانشهر در سراوان، اشتغال داشت، در پانسیون محل استراحت خود با مصرف دارو به زندگی خود پایان داد. وی فارغ التحصیل دانشگاه علوم پزشکی اهواز بود. همکاران و نزدیکان او فشارهای کاری سنگین و شرایط طاقت فرسای کاری را عامل اصلی این اتفاق دانسته اند.
دانشجویان پزشکی یکی از قربانیان خاموش سیستم ورشکسته درمانی رژیم ملایان هستند. خودکشی پزشکان در ایران دیگر یک رخداد نادر نیست، به بحرانی تکرارشونده تبدیل شده که هربار با سکوت مقامات حکومتی به فراموشی سپرده میشود. (خبرآنلاین – ۱۹ فروردین ۱۴۰۴)
کارشناسان رژیم اذعان میکنند
امان الله قرایی مقدم، جامعهشناس و استاد دانشگاه در مورد افزایش خودکشیها در ایران طی مصاحبهای یکی از اصلیترین دلایل خودکشی در جامعه را بی اعتمادی مردم به مسئولان خواند و گفت: «آب و هوای جامعه مساعد می شود که خودکشی صورت میگیرد. از در و دیوار کشور غم می بارد. از لباس و پوشاک و موسیقی که پخش می کنند. مشکلاتی که در جامعه هست یکی دو تا نیست. بیکاری، سی درصد فارغالتحصیلان کشور بیکارند. افراد در رشتههای خودشان کار نمی کنند. شادی و امید در جامعه وجود ندارد.»
قرایی در جای دیگری خطاب به مقامات حاکم گفت: «میگویند بچه بیاورید! سال ها به دختران مردم گفتیم که موهایت دیده شد. آیا مذهبی شدند؟ ساختار در ایران مریض است. وقتی میخواهید جامعه را به صورت صد سال قبل نگه دارید، نمیتوانید. جوان امروز میبیند. میشنود، میخواند. با کامپیوتر دنیا زیر دستش است.»
