یکشنبه, تیر ۱۴, ۱۴۰۵
  • English
  • Français
  • فارسی
  • عربى
کمیسیون زنان شورای ملی مقاومت ایران
  • صفحه اول
  • اخبار
    • اخبار زنان
    • مقالات
    • اطلاعیه‌ها
  • انتشارات
    • بولتن ماهانه
    • اسناد
    • صفحات مرجع
  • درباره ما
    • کمیسیون زنان شورای ملی مقاومت
    • برابری جنسی
  • مریم رجوی
    • مریم رجوی
    • سخنرانی های مریم رجوی
    • طرح ده ماده ای مریم رجوی در رابطه با ایران فردا
    • طرح آزادی ها و حقوق زنان در ایران آزاد فردا
  • زنان پیشتاز
    • زنان در رهبری
    • شهدای راه آزادی
    • قهرمانان در زنجیر
    • زنان مقاومت ایران
    • زنان تأثیرگذار
    • زنان در تاریخ
  • رویدادها
    • کنفرانس روزجهانی زن
    • سخنرانیهای روز جهانی زن
    • فعالیت ها
    • همبستگی
  • ویدئو کلیپ
  • تماس با ما
نتیجه‌ای یافت نشد
دیدن همه نتایج
کمیسیون زنان شورای ملی مقاومت ایران
  • صفحه اول
  • اخبار
    • اخبار زنان
    • مقالات
    • اطلاعیه‌ها
  • انتشارات
    • بولتن ماهانه
    • اسناد
    • صفحات مرجع
  • درباره ما
    • کمیسیون زنان شورای ملی مقاومت
    • برابری جنسی
  • مریم رجوی
    • مریم رجوی
    • سخنرانی های مریم رجوی
    • طرح ده ماده ای مریم رجوی در رابطه با ایران فردا
    • طرح آزادی ها و حقوق زنان در ایران آزاد فردا
  • زنان پیشتاز
    • زنان در رهبری
    • شهدای راه آزادی
    • قهرمانان در زنجیر
    • زنان مقاومت ایران
    • زنان تأثیرگذار
    • زنان در تاریخ
  • رویدادها
    • کنفرانس روزجهانی زن
    • سخنرانیهای روز جهانی زن
    • فعالیت ها
    • همبستگی
  • ویدئو کلیپ
  • تماس با ما
نتیجه‌ای یافت نشد
دیدن همه نتایج
کمیسیون زنان شورای ملی مقاومت ایران
نتیجه‌ای یافت نشد
دیدن همه نتایج
صفحه اصلی مقالات
خشونت علیه زنان

ایران:‌ چهره های گوناگون خشونت علیه زنان

۴ آذر, ۱۳۹۵
در مقالات

ایران:‌ چهره های گوناگون خشونت علیه زنان

بعد از ۳۷ سال هنوز از سیاستها و شدت عملکردهای خشونت بار رژیم آخوندی علیه زنان و دختران ایران کاسته نشده است چرا که این رژیم زن ستیز بر سرکوب و تبعیض علیه زنان بنا شده است. ماهیت دولتی و رسمی خشونت علیه زنان در ایران شایان بازخواست جامعه بین المللی در رابطه با نقض تعهدات رژیم ایران در رابطه با حقوق زنان می باشد.

قانون اساسی و قوانین رژیم آخوندی خشونت و تبعیض علیه زنان را نهادینه کرده و مجازات بیرحمانه سنگسار را تجویز می کند.

ایران تنها کشوری در جهان است که هزاران زن در آن به خاطر مخالفت، اعدام شده و یا در زیر شکنجه به قتل رسیده اند. دهها هزار زن مجاهد از جمله دختران نوجوان، زنان باردار و مادران سالخورده در دهه ۶۰ به خاطر استفاده از حق آزادی بیان و عقیده به دست این رژیم اعدام شدند. در سال ۶۷ هزاران زن در میان ۳۰هزار زندانی سیاسی بودند که قتل عام شده و در گورهای جمعی بی نام و نشان در سراسر کشور دفن شدند.

خاطرات، نوار صوتی و نامه های آیت الله حسینعلی منتظری، جانشین مخلوع خمینی، سند گوشه ای از شنیع ترین شکنجه ها، تجاوز و اعدام زنان و دختران مخالف رژیم در زندانهای ایران است.

در فاصله فروردین ۱۳۹۰ تا آبان ۱۳۹۴، در جریان حملات خونین به کمپ مجاهدین خلق در اشرف و لیبرتی ۱۷ زن کشته و ۶ زن توسط مزدوران رژیم آخوندی ربوده و به گروگان گرفته شدند.

زندانیان سیاسی زن همچنان در شرایط غیرانسانی به سر می برند. آنها بعد از سپری کردن یک دوره طولانی در سلولهای انفرادی زیر شکنجه و بازجویی، به حبسهای طولانی مدت محکوم می شوند و در زندان به بیماریهای مختلف مبتلا می گردند. اما مقامات زندان از دسترسی آنها به خدمات درمانی و رسیدگیهای پزشکی جلوگیری می کنند تا آنها را زجرکش کنند. مریم اکبری منفرد، زهرا زهتابچی، ریحانه حاج ابراهیم، فاطمه مثنی، نرگس محمدی، زینب جلالیان و مریم نقاش زرگران از جمله چنین زندانیانی می باشند.

یورش به تجمعات زنان و دستگیری وحشیانه شهروندان عادی به جرم بیان اعتراض، یکی از مظاهر خشونت حکومتی علیه زنان در ایران می باشد. در یکی از آخرین نمونه ها، روز اول آذر ۹۵، مأموران امنیتی و لباس شخصی به تجمع گروهی از زنان در مقابل مجلس حمله کرده و ضمن مضروب کردن شدید زنان، حدود ۳۰ نفر را دستگیر کردند.

حداقل ۷۱ زن در دوران ریاست جمهوری روحانی اعدام شده اند.

کارگزاران وآخوندهای حکومتی به تحریک عوام علیه زنان به بهانه آخوندساخته بدحجابی ادامه می دهند و آنها را مأمور دشمن توصیف می کنند. روز ۲۰ اردیبهشت ۱۳۹۵ ولی فقیه ارتجاع علی خامنه ای شخصاً وارد صحنه شد و بر ضرورت سخت گیری در امر حجاب اجباری برای زنان تأکید کرد و گفت «اینجوری نیست که فقط به نکنید گفتن اکتفا کند». وی به این ترتیب برخوردهای فیزیکی با زنانی که قوانین پوشش و حجاب اجباری را زیر پا بگذارند مورد تأیید قرار داد.

فاجعه اسیدپاشی زنجیره ای به زنان در شهرهای مختلف ایران که جهان را تکان داد حاصل چنین تحریکات حکومتی است که به طورخاص در فقدان اقدام برای دستگیری و مجازات مجرمان و حمایت از قربانیان، استفاده از اسید برای انتقام گیری از زنان را به یکی از روشهای متداول تبدیل کرده و هفته ای نیست که اسیدپاشی به زنان چند خبر را به خود اختصاص ندهد.

امسال رژیم آخوندی نیروهای جدیدی از جمله پلیس اخلاقی، ۷هزار مأمور لباس شخصی در تهران، و یک جبهه جدید به نام «جبهه ملی مردمی عفاف و حجاب» که متشکل از ۳۰۱ موسسه فعال می باشد را به کار گرفت تا حجاب زنان را در خیابانها ودر پشت فرمان خودروها کنترل کرده و اقدام به برخورد با متخلفین کنند. این علاوه بر ۲۶ ارگان رسمی و وزارتخانه است که از قبل مسئولیت سرکوب زنان را به عهده داشتند.

در یک تحول بی سابقه، امسال مجازات شلاق هم به اشکال رسمی خشونت علیه زنان اضافه شد. زنان جوان و حتی دختربچه ها را در شهرهای مختلف ایران از جمله تهران، قزوین، گلپایگان (اصفهان)، مشهد و کرمان شلاق زدند.

کارگزاران یک مدرسه در روستای مختارآباد در استان کرمان، به هر کدام از 10 دختر دانش آموزی که والدين آنها توان پرداخت 30 هزار تومان (۸.۵ دلار) به مدیریت مدرسه را نداشتند، هشت ضربه شلاق زدند. در سایر موارد، زنان جوانی که در تظاهرات اعتراضی و یا در جشن تولد و یا فارغ التحصیلی شرکت کرده بودند را تا ۹۹ ضربه شلاق زدند.

همچنین روز ۲۷ آبان ۹۵ یک مأمور شهرداری در فومن به یک زن مستمند که در خیابان دستفروشی می کرد سیلی زد و موجی از خشم و انزجار عمومی را برانگیخت.

در زمینه خشونت خانگی، خبرهای مربوط به شکنجه و قتل زنان توسط شوهرانشان به یک باره امسال در فاصله اسفند ۹۴ تا خرداد ۹۵، در رسانه ها اوج گرفت. در حداقل۱۰مورد، قربانیان این خشونت ها که از دختربچه ۶ساله تا زن ۵۰ساله را شامل می شدند، زنده نماندند. در یک مورد در شهر مشهد، همسایه ها به طور اتفاقی متوجه شکنجه یک زن و دو دخترش به مدت ۲۱ روز به وسیله شوهر و پدرشان شدند و آنها را نجات دادند. متعاقباً فاش شد که این زن قبلاً به مقامات قضایی شکایت کرده بود ولی هر بار او را مجبور به بازگشت به خانه همسرش کرده بودند.

۲۹هزار و ۱۳۱ زن در فاصله ماههای اردیبهشت و خرداد ۹۵ به خاطر جراحات ناشی از نزاع به پزشکی قانونی مراجعه کردند. فقط امسال، ۵۲۰۰ پرونده تجاوز پدر یا برادر به زنان جوان و دختران در دادگستری رژیم به ثبت رسیده است.

واضح است که گزارشاتی که چه از طریق ارگانهای ذیربط و چه رسانه ها در رابطه با خشونت علیه زنان به دست می آید تنها بخش اندکی از واقعیت است. چرا که زنانی که قربانی این جنایتها می شوند یا از ترس انتقام درخانه و محل کار و یا از ترس آبرو اقدام به گزارش چنین مواردی نمی کنند.

خشونت علیه  زنان و خشونت خانگی در ایران در قوانین و عملکردهای رسمی حکومت نهادینه شده و جرم محسوب نمی شوند. قربانیان خشونت نه تنها از حمایت دولتی بهره مند نمی شوند بلکه قانون مدنی مرد را رئیس خانواده محسوب می کند و خانه را حریم شخصی او می داند. پدر و برادر مجاز هستند دختر و خواهر خود را بکشند زیرا که طبق قانون صاحب خون آنها هستند.

اما بدترین جنبه خشونت علیه زنان در ایران این است که این بانی این پدیده دولت و رژیم حاکم بر کشور است. مقامات و ارگانهای حکومتی در جامعه، در مدرسه، در خیابان، در نماز جمعه، در رسانه ها و خلاصه در همه جا خشونت علیه زنان را ترویج و تحریک می کنند.

به این ترتیب تا زمانی که رژیم زن ستیز آخوندی در حاکمیت است، حقوق زنان در ایران به رسمیت شناخته نخواهد شد. پس شرکت فعال زنان در مقاومت برای سرنگونی رژیم یک ضرورت تاریخی است. در عین حال، جامعه بین المللی باید با اتخاذ اقدامات و ساز و کارهای مناسب دولتهایی چون رژیم ایران را در قبال جنایاتشان علیه زنان مورد بازخواست قرار بدهد.

اشتراک31توئیت20پین7اشتراک5بفرستاشتراک

خبرهای مرتبط

۱۹ بهمن سال ۶۰  در زندان اوین و ایستادگی زنان مجاهد

۱۳ تیر, ۱۴۰۵
۱۹ بهمن سال ۶۰  در زندان اوین و ایستادگی زنان مجاهد

خاطرات زندان اعظم حاج‌حیدری از کتاب بهای انسان‌بودن - قسمت دوازدهم در دوازدهمین شماره از سری خاطرات زندان اعظم حاج‌حیدری که در کتاب بهای انسان‌بودن به چاپ رسیده...

خواندن بیشترDetails

زندانی سیاسی ۲۵ساله، ارغوان فلاحی به اعدام محکوم می شود

۱۱ تیر, ۱۴۰۵
زندانی سیاسی ۲۵ساله، ارغوان فلاحی به اعدام محکوم می شود

ارغوان فلاحی، زندانی سیاسی ۲۵ ساله و از هواداران سازمان مجاهدین خلق ایران، به اعدام محکوم شده است. این حکم که از طریق وکیل به وی ابلاغ شده،...

خواندن بیشترDetails

الهام زینلی

۱۱ تیر, ۱۴۰۵
الهام زینلی، پرستاری دلسوز و تکیه‌گاه همه عزیزانش

پرستاری دلسوز و تکیه‌گاه همه عزیزانش الهام زینلی، پرستار ۴۲ ساله در جریان قیام سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴، در اثر شلیک پاسداران رژیم در شامگاه ۱۸ دی در نزدیکی...

خواندن بیشترDetails

کالبدشکافی فاجعه بی‌آبی در ایران؛ از غارت مافیای آب تا نابودی اکوسیستم و فرونشست زمین

۱۰ تیر, ۱۴۰۵
کالبدشکافی فاجعه بی‌آبی در ایران؛ از غارت مافیای آب تا نابودی اکوسیستم و فرونشست زمین

بحران آب و فاجعه بی‌آبی در ایران، فراتر از یک چالش اقلیمی، فاجعه‌ای ساختاری است که حیات اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی کشور را به مرز فروپاشی رسانده است....

خواندن بیشترDetails

ایران: ۱۲۷مین هفته «سه‌ شنبه‌ های نه به اعدام» با اعتصاب غذا در ۵۷ زندان

۹ تیر, ۱۴۰۵
ایران: ۱۲۷مین هفته «سه‌ شنبه‌ های نه به اعدام» با اعتصاب غذا در ۵۷ زندان

کارزار سه‌ شنبه‌ های نه به اعدام  روز سه‌شنبه ۹ تیر ۱۴۰۵ در یکصد و بیست و هفتمین هفته خود، با اعتصاب غذای زندانیان سیاسی در ۵۷ زندان...

خواندن بیشترDetails
پست بعدی
آزادی مریم اکبری منفرد پس از ۱۷ سال زندان کمیسیون زنان دستگیری شبانه خانم نسرین ستوده را محکوم می‌کند کنفرانس بین المللی «رهبری زنان؛ ضرورت ایران آزاد و جمهوری دموکراتیک» در آستانه روزجهانی زن گلی کوهکن زندگی زندانی سیاسی سمیه رشیدی در خطر است فراخوان به جلوگیری از عضویت یک مهره رژیم اعدام و شکنجه درکمیته مشورتی شورای حقوق بشر زندانی سیاسی ارغوان فلاحی قتل فجیع دختر ۱۸ساله پخشان عزیزی تأیید حکم اعدام لایحه مجرمانه عفاف و حجاب محرومیت ۲۱ زندانی مریم اکبری گشت ارشاد تجمع و اعتراض زنان پخشان عزیزی شریفه محمدی اعدام ۳ زن نیکا شاکرمی مبارزه با بدحجابی کمیسیون مقام زن معصومه صنوبری رویا حشمتی زنان زندانی سیاسی مریم اکبری سمیرا سبزیان جان باختن آرمیتا گراوند دو زن خبرنگار پارلمان اروپا جایزه صلح علیه زنان فراخوان کمیسیون زنان شورای ملی مقاومت ایران-حجاب بان مسمومیت محکومیت 11 زندانی سیاسی

مبارزه زنان ایران برای منع خشونت علیه زنان با مبارزه برای سرنگونی رژیم پیوند خورده است

دیدگاهتان را بنویسید لغو پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

اسناد

زنان سرپرست خانوار، در بستر بحران‌های ساختاری و سیاست‌های نابرابر فرسوده می‌شوند

زنان سرپرست خانوار، در بستر بحران‌های ساختاری و سیاست‌های نابرابر فرسوده می‌شوند

۲۸ اردیبهشت, ۱۴۰۵

مقدمه زندگی مردم ایران تحت نظام دیکتاتوری مذهبی، از همه نظر سخت و مخاطره آمیز است. چه از بعد اقتصادی...

گزارش به CSW70: تبعیض جنسیتی در قوانین جنسیتی رژیم ایران

گزارش به CSW70: تبعیض جنسیتی در قوانین رژیم ایران

۲۶ اسفند, ۱۴۰۴

نابرابری ساختاری و سرکوب زنان با مجوز رسمی «تبعیض جنسیتی در قوانین رژیم ایران» عنوان گزارشی است که کمیسیون زنان...

گزارش سال ۲۰۲۶: از اعتراضات تا قیام و نقش زنان ایران

گزارش سال ۲۰۲۶: از اعتراضات تا قیام و نقش زنان ایران

۱۴ اسفند, ۱۴۰۴

در آستانه روز جهانی زن ۲۰۲۶ کمیسیون زنان شورای ملی مقاومت ایران گزارش سال ۲۰۲۶ خود را منتشر می کند....

بولتن ماهانه

ماهنامه مه: از خط مقدم خیابان تا سنگر زندان؛ تداوم حماسه مقاومت زنان ایران
اخبار زنان

ماهنامه مه ۲۰۲۶: تداوم حماسه مقاومت زنان ایران

۱۰ خرداد, ۱۴۰۵
ماهنامه آوریل ۲۰۲۶: بازداشت گسترده زنان: سرکوبی هدفمند در شرایط بحران
بولتن ماهانه

ماهنامه آوریل ۲۰۲۶: بازداشت گسترده زنان

۱۰ اردیبهشت, ۱۴۰۵
ماهنامه مارس ۲۰۲۶: چگونه زنان ایرانی مقاومت را شکل می‌دهند
بولتن ماهانه

ماهنامه مارس ۲۰۲۶: شجاعت زیر آتش

۱۴ فروردین, ۱۴۰۵
گزارش ماه ژانویه ۲۰۲۶: زنان در مرکز قیام: روایت نقش زنان ایران در قیام دی‌ماه ۱۴۰۴
بولتن ماهانه

گزارش ماه ژانویه ۲۰۲۶: زنان در مرکز قیام

۱۲ بهمن, ۱۴۰۴

مقالات

کالبدشکافی فاجعه بی‌آبی در ایران؛ از غارت مافیای آب تا نابودی اکوسیستم و فرونشست زمین

کالبدشکافی فاجعه بی‌آبی در ایران؛ از غارت مافیای آب تا نابودی اکوسیستم و فرونشست زمین

۱۰ تیر, ۱۴۰۵

دومین روز اجلاس «ایران آزاد ۲۰۲۶»: حمایت گسترده از طرح ۱۰ ماده‌ای و انتقاد از مماشات غرب

دومین روز اجلاس «ایران آزاد ۲۰۲۶»: حمایت گسترده از طرح ۱۰ ماده‌ای و انتقاد از مماشات غرب

۲ تیر, ۱۴۰۵

۴۵ سال مقاومت برای ایران آزاد؛ آینده‌ای با جمهوری دموکراتیک اجلاس ایران آزاد ۲۰۲۶ با حضور شخصیت‌های سیاسی بین‌المللی، بر ضرورت گذار به یک ایران دموکراتیک تأکید کرد

۴۵ سال مقاومت برای ایران آزاد؛ آینده‌ای با جمهوری دموکراتیک

۳۱ خرداد, ۱۴۰۵

شهدای راه آزادی

الهام زینلی، پرستاری دلسوز و تکیه‌گاه همه عزیزانش
شهدای راه آزادی

الهام زینلی

۱۱ تیر, ۱۴۰۵
سارا مختار، زنی با درکی عمیق از رهایی و مسئولیت‌پذیری
شهدای راه آزادی

سارا مختار، زنی با درکی عمیق از رهایی و مسئولیت‌پذیری

۷ تیر, ۱۴۰۵
شیلان صالحی، دژخیمان برای پیکر بی‌جانش ۱۵۰میلیون تومان اخاذی کردند
شهدای راه آزادی

شیلان صالحی، دژخیمان برای پیکر بی‌جانش ۱۵۰میلیون تومان اخاذی کردند

۲۳ خرداد, ۱۴۰۵
پرنیا شاد بجارکناری، دختر ۲۳ ساله‌ای که برای آزادی ایران به خیابان رفت
شهدای راه آزادی

پرنیا شاد بجارکناری، دختر ۲۳ ساله‌ای که برای آزادی ایران به خیابان رفت

۲۳ خرداد, ۱۴۰۵

در باره ما

کمیسیون زنان شورای ملی مقاومت ایران

کمیسیون زنان شورای ملی مقاومت ایران، بطور گسترده ای با زنان ایران در خارج از کشور کار کرده و ارتباط ثابتی با زنان در داخل ایران دارد.
کمیسیون زنان بطور فعال با بسیاری از ارگانهای فعال حقوق زنان و سازمانهای غیر دولتی و ایرانیان خارج از کشور در ارتباط است. این کمیسیون منبع اصلی بسیاری از اطلاعات دریافت شده از داخل ایران در رابطه با زنان می باشد و در گردهمایی های کمیسیون های حقوق بشر سازمان ملل و سایر کنفرانسهای بین المللی و منطقه ای در رابطه با موضوعات زنان شرکت می کند.
شرکت در مبارزه بی امان علیه قوانین زن ستیز رژیم ایران بخشی از فعالیتهای اعضاء و همکاران این کمیسیون است.

دسته ها

  • اخبار زنان
  • اسناد
  • اطلاعیه های کمیسیون زنان
  • بولتن ماهانه
  • زنان تأثیرگذار
  • زنان در تاریخ
  • زنان مقاومت ایران
  • سخنرانی های مریم رجوی
  • سخنرانیهای روز جهانی زن
  • شهدای راه آزادی
  • صفحات مرجع
  • فعالیت ها
  • قهرمانان در زنجیر
  • کنفرانس روزجهانی زن
  • مریم رجوی
  • مقالات
  • همبستگی
  • ویدئو کلیپ
  • ویدئوهای روز جهانی زن

جستجو بر اساس برچسب

اعتراضات اعدام زنان تحصیلات حجاب اجباری خشونت علیه زنان دختر بچه ها رهبری زنان زنان روستایی زنان سرپرست خانوار زندانیان زینب جلالیان شکاف جنسیتی صبا کردافشاری طرح آزادی‌ها و حقوق زنان در ایران آزاد فردا فقر قتل های ناموسی مریم اکبری منفرد معلمان نسل برابر ویروس کرونا پرستار کودک همسری

حق تکثیر (کپی رایت ©) مطالب مندرج در این وب سایت در سال ۲۰۱۶ به نام کمیسیون زنان شورای ملی مقاومت به ثبت رسیده است. لطفاً در صورت تمایل به باز نشر و باز پخش مطالب این وب سایت، با کمیسیون زنان شورای ملی مقاومت مکاتبه کنید و لینک مقاله اصلی بر روی سایت women.ncr-iran.org/fa را در متن اضافه کنید.

Welcome Back!

Login to your account below

Forgotten Password?

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Log In

Add New Playlist

نتیجه‌ای یافت نشد
دیدن همه نتایج
  • صفحه اول
  • اخبار
    • اخبار زنان
    • مقالات
    • اطلاعیه های کمیسیون زنان
  • انتشارات
    • بولتن ماهانه
    • اسناد
    • صفحات مرجع
  • درباره ما
    • کمیسیون زنان شورای ملی مقاومت ایران برابری زنان را ترویج می کند
    • برابری جنسی
  • مریم رجوی
    • مریم رجوی
    • سخنرانی های مریم رجوی
    • طرح ده ماده ای مریم رجوی در رابطه با ایران فردا
    • طرح آزادی ها و حقوق زنان در ایران آزاد فردا
  • زنان پیشتاز
    • زنان در رهبری
    • شهدای راه آزادی
    • قهرمانان در زنجیر
    • زنان مقاومت ایران
    • زنان تأثیرگذار
    • زنان در تاریخ
  • رویدادها
    • کنفرانس روزجهانی زن
    • سخنرانیهای روز جهانی زن
    • فعالیت ها
    • همبستگی
  • ویدئو کلیپ
  • تماس با ما
  • English
  • française
  • عربی

حق تکثیر (کپی رایت ©) مطالب مندرج در این وب سایت در سال ۲۰۱۶ به نام کمیسیون زنان شورای ملی مقاومت به ثبت رسیده است. لطفاً در صورت تمایل به باز نشر و باز پخش مطالب این وب سایت، با کمیسیون زنان شورای ملی مقاومت مکاتبه کنید و لینک مقاله اصلی بر روی سایت women.ncr-iran.org/fa را در متن اضافه کنید.