اسما رِجِپووا-تئودوسیفسکا، زادهٔ ۸ اوت ۱۹۴۳ در اسکوپیه، از دل بالکان برخاست و به یکی از برجستهترین خوانندگان رومانی قرن بیستم بدل شد. او که در سراسر جهان با عنوان «ملکه کولیها» شناخته میشود، با صدای پرقدرت، اجراهای عاطفی و حضور درخشانش روی صحنه، دل مخاطبان در چهار گوشه جهان را ربود. موسیقی او، آمیزهای غنی از سنتهای فولکلور روم، ریشههای مقدونیهای و ریتمهای مدرن، پژواک روح مردمی بود که اغلب در تاریخ به حاشیه رانده شدهاند.
اسما رِجِپووا در نوجوانی توسط آهنگساز استِوو تئودوسیفسکی کشف شد—کسی که بعدها همسر و شریک هنریاش شد. او در همان سالهای آغازین با قطعههایی چون «چایه شوکاریه» که در نهسالگی نوشته بود، به شهرت رسید. اسما که به بیش از ده زبان میخواند، نخستین زنی بود که در یوگسلاوی به زبان رومانی در تلویزیون دولتی اجرا کرد. در طی شش دهه فعالیت هنریاش، بیش از ۵۰۰ ترانه ضبط کرد و بیش از ۲۰هزار کنسرت در سراسر جهان برگزار کرد—از هند تا ایالات متحده—و شنوندگانی از میان پادشاهان، رؤسا و مردم عادی را مجذوب خود ساخت.
اسما رِجِپووا فراتر از یک نماد موسیقی
اما اسما رِجِپووا فراتر از یک نماد موسیقی بود. او به همراه همسرش، ۴۷ کودک بیسرپرست یا آسیبپذیر را به فرزندی پذیرفت و از طریق مدرسهٔ موسیقی «آنسمبل تئودوسیفسکی»، به آنها خانه، آموزش و آیندهای روشن هدیه داد. صدها کنسرت خیریه برگزار کرد و زندگیاش را وقف کارهای انساندوستانه، دفاع از حقوق رومها، توانمندسازی زنان و ترویج همزیستی فرهنگی کرد. اسما چندین بار نامزد دریافت جایزه صلح نوبل شد، نشان لیاقت مقدونیه را دریافت کرد و در سال ۲۰۱۳ به عنوان هنرمند ملی این کشور شناخته شد.
حتی در سالهای پایانی عمر نیز از صحنه دور نماند. در هفتادسالگی، نماینده مقدونیه در مسابقه یوروویژن ۲۰۱۳ بود و در کنار ولاتکو لوزانوسکی، تحسین نسل جدیدی از مخاطبان را برانگیخت. او میراثی فراتر از آثار موسیقاییاش بهجا گذاشت—میراثی از مهربانی، ایستادگی و افتخار به هویت روم. هنگامی که در سال ۲۰۱۶ چشم از جهان فروبست، خانه، موزه و تمامی داراییهایش را به جمهوری مقدونیه واگذار کرد؛ گواهی بر اینکه اسما نهتنها یک هنرمند، بلکه گنجینهای ملی بود. صدای او همچنان زنده است—نه فقط در ضبطها، که در قلبهایی که برایشان خواند و زندگیهایی که دگرگون کرد.
