معصومه رئوف با روایت اثرگذار زندگی خانواده «ابراهیم‌پور» در کتاب «ای مادران ایران»، اثری درخشان خلق کرده است که سوگ را به کنشی سیاسی و مقاومتی ماندگار تبدیل می‌کند.
به قلم کمیسیون زنان شورای ملی مقاومت ایران
کتاب «ای مادران ایران»، تازه‌ترین اثر معصومه رئوف که توسط انتشارات انتروال در پاریس منتشر شده، فراتر از یک روایت ساده یا شهادت فردی ظاهر می‌شود و به‌مثابه کنشی سیاسی و اخلاقی در برابر دیکتاتوری دینی قد علم می‌کند. این اثر، هم روایت زندگی است، هم سندی از تاریخ معاصر، و هم ندایی برای همبستگی و مبارزه. کتاب در بستر واقعیت خشن ایران، چه در دوران دیکتاتوری سلطنتی و چه در حاکمیت ملایان، ریشه دارد و به قلمرویی می‌پردازد که در آن، «مادر» دیگر صرفاً نماد مهر و عاطفه نیست، بلکه به نقطه تلاقی حافظه فردی و یک تراژدی جمعیِ سازمان‌یافته توسط حکومت بدل می‌شود. معصومه رئوف از خلال سرگذشت فاطمه اسلامی، مشهور به مادر ابراهیم‌پور، حقیقتی را از دل خاک بیرون می‌کشد که رژیم با تمام توان در پی محو آن از حافظه‌هاست.
در برابر نگاه مردسالارانه و تقلیل‌گرای حاکم، که می‌کوشد زنان را در قالب قربانیان منفعل یا مادران سوگوار محصور کند، این کتاب نشان می‌دهد که چگونه سوگ می‌تواند به نیرویی برای مبارزه‌ای ریشه‌ای و رادیکال بدل شود. روایت، بر پایه داستانی واقعی و تلخ از خانواده‌ای در گرگان شکل گرفته که بنیان آن به‌طور نظام‌مند توسط سرکوب سیاسی درهم شکسته شده است.
چهار تن از فرزندان این خانواده که در صفوف سازمان مجاهدین خلق ایران فعالیت داشتند، قربانی سرکوب رژیم شدند: محمدمهدی و علی‌اکبر که به‌دلیل فعالیتهای سیاسی خود در زندان‌های رژیم اعدام شدند؛ و ابوالفضل و خواهرشان آسیه – در حالی که باردار بود – در جریان درگیری با پاسداران جان باختند. در برابر این خلأ عظیم، مادر ابراهیم‌پور در سکوت فرو نرفت؛ بلکه به ستونی استوار از مقاومت بدل شد و هر مکان رنج—از سالن‌های ملاقات زندان‌ها تا گورهای جمعی—را به عرصه‌ای برای اعتراض و زنده نگه داشتن حافظه تبدیل کرد.
نگارشی در مرز شهادت و ثبت تاریخ
این اثر همچون کیفرخواستی بی‌امان عمل می‌کند که با دقتی جراحی‌گونه نوشته شده است.
معصومه رئوف، روزنامه‌نگار پیشین، زندانی سیاسی سابق و برنده مدال نقره انجمن نویسندگان و هنرمندان فرانسه زبان (SAAF 2025)، با اقتدار کسی می‌نویسد که خود از درون این تجربه عبور کرده است. سبک او آگاهانه ساده و به‌دور از هرگونه اغراق ادبی است تا واقعیت‌ها خود سخن بگویند.
این پرهیز از اغراق، بر قدرت روایت می‌افزاید: نویسنده سازوکارهای نظام‌مند سرکوب را مستند می‌کند—از بازداشت‌های خودسرانه و تعقیب‌های مرگبار در خیابان‌ها گرفته تا اوج این خشونت در کشتار ۱۳۶۷. این کتاب نشان می‌دهد که این اعدام‌های جمعی نه رویدادهایی مقطعی، بلکه جلوه‌ای از اراده‌ای حساب‌شده برای نابودی هرگونه میل به آزادی بوده‌اند؛ اراده‌ای که به‌ویژه زنان مبارز را هدف قرار داده است.
مادران دادخواه؛ نگهبانان بیدارِ وجدان جمعی
در «ای مادران ایران»، چهره مادر از مرز خانواده فراتر می‌رود و به نمادی تاریخی و جهان‌شمول بدل می‌شود. این مادران، پاسداران حافظه جان‌باختگان‌اند؛ آنان که در برابر محو آثار و نشانه‌ها ایستادگی می‌کنند. نقش آنان به سوگواری محدود نمی‌شود، بلکه استمرار وجدان جمعی را در برابر فراموشی تحمیلی و تحریف تاریخ توسط عاملان سرکوب نمایندگی می‌کنند.
این کتاب پیوندی روشن و الهام‌بخش میان پیشگامان دهه ۶۰ و مادران جان‌باختگان خیزش‌های اخیر برقرار می‌کند. نشان می‌دهد که رهبری زنان ایرانی و عزم آنان برای درهم شکستن زن‌ستیزی ساختاری، حاصل چهار دهه فداکاری آگاهانه و انتقال تجربه میان نسل‌هاست.
سلاحی از حقیقت در برابر فراموشی
این اثر با درهم شکستن دیوار سکوت و با به تصویر کشیدن تبدیل رنج شخصی به نیرویی سیاسی و جمعی، به مرجعی انکارناپذیر بدل می‌شود. از نگاه کمیسیون زنان شورای ملی مقاومت ایران، «ای مادران ایران» تنها یک کتاب ضروری نیست، بلکه سلاحی از حقیقت در برابر فراموشی سازمان‌یافته است. این شهادت زنده نشان می‌دهد تا زمانی که شعله عدالت در دل مادران مقاومت زنده است، سرنگونی فاشیسم دینی و برآمدن ایرانی آزاد، نه یک آرزو، بلکه یک قطعیت تاریخی است.
برای خرید این کتاب به لینک زیر مراجعه کنید:
