روزنامه ایتالیایی کوریر دلاسرا با سروناز چیتساز، مسئول کمیسیون زنان شورای ملی مقاومت ایران مصاحبه ای انجام داد. این مصاحبه تحت عنوان «نه شاه، نه ملا: اپوزیسیون ایران آماده اداره کشور» در تاریخ ۱۹ فوریه ۲۰۲۶ (۳۰ بهمن ۱۴۰۴) منتشر شد.
در این گفتگو به چشمانداز سقوط رژیم ملایان، آمادگی اپوزیسیون برای تشکیل دولت انتقالی، نقش زنان در خیزشهای اخیر و روابط با غرب پرداخته شده است. ترجمه این مصاحبه را در ادامه میخوانید.
نه با شاه، نه با ملاها: اپوزیسیون ایران آماده اداره کشور
در ژوئن ۱۹۸۱، نیممیلیون نفر در میدانهای تهران با خواسته دموکراسی به خیابان آمدند. این تظاهرات با خون سرکوب شد. از آن روز – سروناز چیتساز میگوید – رژیم ملاها فصل جدیدی از دستگیریهای گسترده، اعدامها و بازداشتهای طولانی آغاز کرد.
چیتساز در آن زمان بیست سال داشت. در دوران انقلاب ۱۹۷۹ در ایالات متحده تحصیل میکرد و سپس به ایران بازگشت. یکی از خواهرانش دستگیر شد و شش سال را در زندان گذراند، و همسرش اعدام شد. او میگوید که «ماندن غیرممکن بود.» امروز در اروپا زندگی میکند و مسئول کمیسیون زنان در شورای ملی مقاومت ایران است – یکی از ساختارمندترین و قابلمشاهدهترین اپوزیسیونها در تبعید در سطح بینالمللی.
سؤال اصلی که در زندگی شخصی او وجود دارد همان سؤالی است که امروزه ایران با آن روبهروست: آیا این رژیم واقعاً میتواند سقوط کند؟ و اگر سقوط کند، بعدش چه خواهد شد؟
چشمانداز اعتراضات و ظرفیت رژیم
در نه سال گذشته حداقل چهار قیام بزرگ در ایران رخ داده است و سرکوب بسیار شدید بوده است. اینبار هزاران نفر به قتل رسیدهاند. با این حال، به گفته چیتساز، آرزوی مردم ایران برای آزادی و دموکراسی هیچگاه سرکوب نمیشود، و بهزودی قیامهای بیشتری رخ خواهد داد، زیرا رژیم توان حل مشکلات مردم را ندارد: تورم بالا، کمبود آب، گاز و برق زندگی روزمره را بسیار سخت کرده است و ملاها راهحلی ندارند.
آمادهباش برای دولت در تبعید
چیتساز میگوید که رژیم سالها تلاش کرده تا اپوزیسیون را تکهتکه کند و این تصور را ایجاد کند که هیچ نیروی سازمانیافتهای وجود ندارد که قادر به حکومت باشد. در حال حاضر ۲۵ کمیسیون وجود دارد که پیشاپیش دولتی در تبعید را تشکیل میدهند و ما آمادهایم.
اگر رژیم آیتاللهها سقوط کند، برنامه کاملاً روشن است: شش ماه دوره انتقالی، تشکیل دولت موقت و سپس انتخابات برای مجلس مؤسسانی که وظیفه تهیه یک قانون اساسی جدید را خواهد داشت. نه بازگشت به گذشته، نه ادامه وضع موجود، بلکه بازسازی نهادی کامل.
نقش زنان
قیامهای سالهای اخیر چهرهای زنانه داشتهاند. چیتساز تأکید میکند که جمهوری اسلامی ساختاراً زنستیز است و اجباری بودن حجاب ابزار کنترل است. او خود مسلمان و با حجاب است، اما میگوید که در اسلام واقعی اجباری وجود ندارد. هنگامی که اجبار وجود دارد و نقض آن به زندان میانجامد، این یک نماد ستم است.
موضع نسبت به شاه
چهره رضا پهلوی، پسر آخرین شاه، هنوز در میان بخشهایی از اپوزیسیون بحثبرانگیز است. برخی او را نماد وحدت میبینند، برخی دیگر خواستار رفراندوم میان جمهوری و سلطنت هستند. اما چیتساز روشن میگوید: مردم ایران فریاد میزنند «نه با شاه، نه با ملاها» و خط رسمی شورای ملی مقاومت یک نظام جمهوری است – نه حکومت مذهبی، نه سلطنت.
نسبت با غرب
بخش سیاسیترین قسمت مصاحبه مربوط به غرب است. چیتساز قویاً ایده مداخله نظامی خارجی را رد میکند: «بدون چکمه نظامی روی زمین ایران»، یعنی هیچ نیروی خارجی در ایران نخواهد بود. در عین حال سیاست مماشات را محکوم میکند و میگوید که دههها تلاش برای تعامل با رژیم به امید تعدیلسازی در واقع نتیجه معکوس داشته است. به گفته او، توافقات هستهای میلیاردها دلار پول نقد آزاد کرد که به جیب باندهای قدرت ریخته شد، نه اینکه مردم را بهتر کند.
درخواستها از اروپا
چیتساز شرح میدهد که درخواستهای شورای ملی مقاومت از اروپا چیست، از جمله:
- بهرسمیت شناختن حق مردم ایران برای سرنگونی رژیم و مقاومت مشروع جوانان و واحدهای مقاومت علیه پاسداران؛
- درخواست اقدام فوری از سوی شورای امنیت سازمان ملل برای پایان دادن به اعدامها و حمایت کامل از کمپین «نه به اعدام»؛
- تضمین اینترنت آزاد و بدون سانسور؛
- ارجاع عالیرتبههای رژیم مانند خامنهای به دادگاههای بینالمللی برای جنایات علیه بشریت؛
- بستن سفارتخانهها و اخراج عوامل رژیم و وزارت اطلاعات در خارج؛
- خنثیسازی منابع مالی حیاتی رژیم تا دیگر نتواند به سرکوب و مداخله خارجی ادامه دهد.
نتیجهگیری
ایران از سال ۲۰۱۷ شاهد ناآرامیهای مکرر بوده است؛ سرکوب سخت بوده، اما چیتساز معتقد است که این چرخه پایان نیافته و اعتراضات باز خواهد گشت. او میگوید سؤال واقعی این نیست که آیا ایران تغییر خواهد کرد، بلکه این است که آیا اروپا نقش تماشاگر خواهد داشت یا بخشی از این تحول خواهد بود؟
