روکیا سخاوت حسین (۹ دسامبر ۱۸۸۰- ۹ دسامبر ۱۹۳۲)، فمینیست مسلمان، آموزگار و نویسنده پیشرو از بنگال، یکی از تأثیرگذارترین چهرهها در تاریخ آسیای جنوبی به شمار میرود. او که بیشتر به دلیل دفاع بیوقفهاش از حقوق زنان و آموزش در هندِ دوران استعمار شناخته میشود، با عبور از مرزهای فرهنگی و دینی، جنبشی برای برابری جنسیتی را آغاز کرد که پژواک آن تا به امروز در بنگلادش و هند شنیده میشود.
در زمانی که بیشتر دختران مسلمان از تحصیل محروم بودند، روکیا با شجاعت در برابر عرف جامعه ایستاد و خود و خواهرش را پنهانی با زبانهای انگلیسی و بنگالی آشنا کرد. اثر انقلابی او به نام «رؤیای سلطانه» (Sultana’s Dream) که در سال ۱۹۰۵ منتشر شد، جهانی آرمانی را تصویر میکرد که در آن زنان حکومت میکنند و علم و صلح جایگزین خشونت شده است—ایدهای فراتر از زمان خود.
در سال ۱۹۱۱، او مدرسهای به نام مدرسه یادبود سخاوت برای دختران در کلکته بنیانگذاری کرد—اقدامی تاریخی در مسیر آموزش دختران در جنوب آسیا. از طریق این مدرسه و فعالیتهای اجتماعی گستردهاش، روکیا پایهگذار بیداری فکری و تحصیلی در میان زنان جامعهای سنتگرا شد.
روکیا همچنین با تأسیس انجمن زنان مسلمان (انجمن خواتین اسلام) یکی از نخستین نهادهایی را ایجاد کرد که زنان مسلمان بتوانند در آن آزادانه درباره نابرابریها سخن بگویند، برای اصلاحات تلاش کنند و از یکدیگر حمایت نمایند.
روکیا سخاوت حسین نماد فمینیسم التقاطی است؛ او ارزشهای اسلامی را با اندیشههای پیشرو در هم آمیخت و الگویی شد برای فعالان، معلمان و مدافعان حقوق بشر در جنوب آسیا و سراسر جهان. نام او تا امروز به عنوان سمبل پایداری و توانمندسازی زنان در تاریخ مبارزات آزادیخواهانه ثبت شده است.
