زینب جلالیان، زندانی سیاسی کُرد که در حال گذراندن حبس ابد در شهر مرکزی ایران، یزد است، علیرغم وخامت وضعیت سلامتی خود، همچنان از مراقبتهای پزشکی مناسب محروم است. وی که از مشکلات بینایی، بیماری کلیوی و مشکلات گوارشی رنج میبرد، بیش از سه ماه است که از ملاقات با خانواده نیز محروم شده است. این محدودیتها به دستور وزارت اطلاعات ایران اعمال شده است.
بیتوجهی مزمن پزشکی و فقدان درمان
به گفته منابع نزدیک به خانواده زینب جلالیان، مسئولان زندان از ارائه نتایج آزمایشها و تصویربرداریهای پزشکی که وی پیشتر انجام داده بود، خودداری کردهاند و درمان او را ناقص رها کردهاند. علیرغم درد شدید در سمت راست بدن و مشکلات پوستی در ناحیه صورت، سینه و شانهها، درخواستهای او برای انتقال به بیمارستانهای خارج از زندان برای مراقبت تخصصی رد شده است. سلامت زینب جلالیان به دلیل فقدان درمان و شرایط زندان در ماههای اخیر به شدت وخیمتر شده است.
مسئولان زندان ارائه خدمات پزشکی را مشروط به امضای «توبه نامه» کردهاند، اما جلالیان با تاکید بر اینکه درمان پزشکی حق اولیه انسانی اوست، از امضای این نامه خودداری کرده است. طبق گزارشها، مأموران اطلاعاتی ایران در آبان ۱۴۰۲ وی را تهدید کردهاند که تا زمانی که خواستههای آنان را نپذیرد، از همه حقوق اولیه، از جمله مراقبتهای پزشکی محروم خواهد ماند.
سابقه دستگیری و شکنجه
زینب جلالیان در سال ۱۳۶۱ در روستای دیماقشلاق، در نزدیکی ماکو در استان آذربایجان غربی، به دنیا آمد. او در تاریخ ۲۰ اسفند ۱۳۸۶ در جاده کرمانشاه-سنندج بازداشت شد و بعداً به اتهام «محاربه» به دلیل ارتباط ادعایی با یک گروه مخالف کُرد محکوم شد. حکم اولیه اعدام وی، که پس از یک دادگاه چند دقیقهای و بدون حضور وکیل صادر شده بود، در سال ۱۳۹۰ به حبس ابد کاهش یافت.
در دوران بازداشت، جلالیان شکنجههای شدید جسمی و روانی، از جمله ضرب و شتم، تهدید به خشونت جنسی و ضربه با میله آهنی به سر را تحمل کرده که منجر به بیهوشی او شد. این آزارها مشکلات دائمی سلامتی از جمله مشکلات بینایی و تنفسی برای او به همراه داشته است.
شانزده سال حبس بدون مرخصی
در طول ۱۶ سال زندان، جلالیان چندین بار بدون اطلاع قبلی به خانواده یا وکیلش بین زندانهای مختلف منتقل شده است. او در زندانهای متعددی از جمله کرمانشاه، اوین، خوی و قرچک نگهداری شده و در نهایت در آبان ۱۳۹۹ به یزد منتقل شد. در این مدت، علیرغم وخامت وضعیت سلامتیاش، حتی یک روز مرخصی پزشکی به او داده نشده است.
در یک مورد، اعضای خانواده که از ماکو به یزد برای ملاقات سفر کرده بودند، در میانه راه پس از اطلاع از ممنوعیت ملاقات او بازگردانده شدند. چنین اقداماتی بر محرومیت سیستماتیک از حقوق اولیه، از جمله تماس با خانواده، تأکید میکند.
قوانین بینالمللی و نقض حقوق بشر
محرومیت عمدی از مراقبتهای پزشکی، طبق قوانین بینالمللی حقوق بشر، نوعی رفتار ظالمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز محسوب میشود. کارشناسان معتقدند که چنین اقداماتی معادل شکنجه است و نقض آشکار تعهدات ایران تحت معاهداتی مانند میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی (ICCPR) است که این کشور عضو آن است.
پرونده زینب جلالیان بر وضعیت سخت زندانیان سیاسی در ایران، به ویژه زنان و اعضای اقلیتهای قومی، تأکید میکند. ادامه حبس او در شرایطی که جانش را تهدید میکند، نمونهای از نقض سیستماتیک حقوق بشر در سیستم زندانهای رژیم ایران است. جامعه بینالمللی باید تلاشهای خود را برای پاسخگو کردن مقامات ایرانی نسبت به رفتارشان با زندانیان سیاسی شدت بخشد و خواستار ارائه فوری مراقبتهای پزشکی و رفتار منصفانه با زینب جلالیان شود.
